cenk69
07-02-2008, 14:26 PM
Bu bölümde muhasebe sisteminizle ilgili çok detaylı ve esnek rapor ve listeler alma imkanına sahipsiniz. Ayrıca muhasebe ile ilgili her türlü kanuni ve yardımcı defterler bu bölümde çekilmektedir. Şimdi sırasıyla bu bölümün Alt-Bölümlerini görelim.
4.1.DEFTERLER
4.1.1.YEVMİYE
Bu bölümün fonksiyonu, verilen tarih aralığındaki yevmiye dökümünü almaktan ibarettir. Çalışılan aydan bağımsız olarak da yevmiye dökümleri alınabilir. Yevmiye nakli yekün ve toplamlarının hatasız çıkarılması için ya sürekli ANLIK MİZAN modunda çalışılıyor olması ya da çalışılan aydan evvelki ayların mizan değerlerinin SERVİS bölümündeki MİZAN NAKLİ işlemi ile ana dosyaya nakledilmiş olması gereklidir.
Listeleme aralıklarında bulunan parametreleri değiştirerek değişik dökümler alınabilir, bunlar aşağıda açıklanmıştır.
Fiş Toplamı
Bu saha işaretlenirse her fiş sonunda fiş toplamı döküme basılır.
Ara Toplam
Bu saha işaretlenirse her fiş sonunda ara toplam döküme basılır.
Müfredat
Bu hane işaretlenirse fiş kalem tutarları müfredat kolonunda verilir, Borç ve Alacak kolonlarında ise çalışan hesabın kebirine ait tutar bulunur.
Detay Liste
Bu haneye işaretlenirse fiş olduğu gibi dökülür, boş bırakılırsa sadece hesapların kebirleri dökülür.
Satır Toplamı
Bu saha işaretlenirse bir fiş içindeki aynı hesaba ait satırlar toplanır.
Fiş No
Bu saha boş bırakılırsa döküme fiş numarası çıkmaz.
Hesap İsmi 2
Yazıcıdan alınacak dökümlerde hesap planında yeni hesap tanımlarken belirtilen hesap ismi 2�nin de listede yer alması isteniyorsa bu saha işaretlenir.
Döküm Şekli
Tarihin ortada veya solda olmasını belirler.
Kırılma Seviyesi
Bu parametre boşluk olarak belirtilirse fiş kalemi kaçıncı seviyedense tüm üst hesaplar döküme girer. 0-9 arası bir rakam kullanılırsa sadece baştan belirtilen seviyeye kadar olan üst hesaplar döküme alınır.
İlk Sayfa No
Yevmiye defterinin sayfa numaraları burada belirtilen rakamdan itibaren basılır. Bu saha boş bırakılırsa döküme sayfa numarası basılmaz.
Yevmiye defteri listeleme aralıkları ekranında yer alan parametreler, SERVİS bölümünden Sabit Tanımlar/Parametreler Alt-Bölümünde tanımlanabilmektedir. Böylece default değerler kullanıcı tanımlı olarak değiştirilebilmektedir.
SAYFA SAYISI tuşu bütün defterlerde kağıda döküm yapılmadan evvel kaç sayfa basılacağının kontrol edilmesini sağlar. Bu tuşa basıldığında ekrana pencere içinde GEREKLİ SAYFA SAYISI gelir. Böylece defter dökümleri kağıda yapılmadan evvel kaç adet sayfa kullanılacağı önceden kullanıcıya bildirilir.
ONAYLI YEVMİYE
Onaylı yevmiye çekilmesi işlemi, tamamen yukarıda anlatılanın benzeri olup, ilave olarak son onaylı yevmiye çekilen tarihe ve öncesine fiş girme imkanı kaldırılmış olur. Bu bakımdan onaylı yevmiye çekilmeye başlamadan önce program, tüm fişlerde yevmiye numarasının olup olmadığını, sıralarını ve dengesiz madde (borç-alacak)bulunup bulunmadığını kontrol eder. Yevmiye onay tarihini isterseniz SERVİS bölümünden değiştirebilirsiniz.
4.1.2.MUAVİN DEFTER
Bu bölümde listeleme aralıkları ile belirtilen hesapların, muavin dökümleri alınmaktadır. Muavin defter çekilirken dikkat edilecek hususlar tamamen YEVMİYE DEFTERİ bölümü ile aynıdır.
Muavin defter listeleme aralıkları ekranında; çalışmayan hesapların muavinlerinin listelenmemesi, her muavinin yeni sayfaya alınması, bakiyesiz hesapların listelenmesi, fiş no/yevmiye no/referans no sahalarından ekrana veya yazıcıya basılanın kullanıcıya bağlı olması gibi seçenekler mevcuttur.
Bu ekranda bulunan NAKLİ YEKÜN sahası işaretlenirse program hesap dönemi başından döküm başlangıç tarihine kadar olan borç ve alacak toplamlarını hesaplayarak dökümün başına ilave eder, aksi taktirde bu değerler 0 olarak alınırlar
İLK SAYFA NO sahasına değer girildiğinde defter dökümü ilgili sahada belirtilen sayfa numarasından itibaren başlar, saha boş bırakılırsa sayfa no verilmez.
BAKİYE SÜTUNU sahasına 2 verilirse yazıcı çıktılarında bakiye rakamı borç/alacak şeklinde iki sütun olarak alınır, bu durumda toplam kolon sayısı normalden fazla olduğu için bu tarz çıktı ancak geniş kağıda dar modda alınabilmektedir.
PARAMETRELER tuşuna basıldığı zaman karşınıza gelen ekrandaki parametreleri değiştirerek döküme alınacak fişleri kaynak programa göre ayıklayabilir, fiş kalemlerini sadece borç/alacak şeklinde alabilir veya döküme alınacak kalemler için en az/en fazla tutar belirtebilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken husus bu parametrelerin sadece döküme çıkan kalemleri kontrol ettiği, en başta çıkan kumüle değerlerin(nakli yekün) bu parametrelerden bağımsız olarak tüm fiş ve fiş kalemlerini içerdiğidir. Bu durumda yukarıda açıklanan NAKLİ YEKÜN parametresinin boş bırakılması daha uygun olacaktır.
4.1.3.KASA DEFTERİ
Kasa defteri doğrudan kasa fişleri üzerinden çekilmekte ve kasa fişi müfredatını ihtiva etmektedir. Kasa hesabını çalıştıran mahsup fişlerindeki kasa hareketleri ise müfredatsız olarak kasa defterine alınmaktadır. Böylece kasa defterinde kasa fişlerine işlenmiş olan detay görüntülenmekte, mahsuplardaki kasa kalemleri ise sadece kendi açıklamaları ile kasa defterine geçmektedir. Birden fazla kasa kullanıldığında KASA HESABI seçeneğine ilgili kasa kodunu yazmalısınız. Bu hanede default olarak SERVİS�te tanımlanan MERKEZ KASA KODU yazılıdır. Bu kodu KASA LİSTESİ tuşu ile ekrana gelen pencereden seçerek değiştirebilirsiniz. Kasa defteri dökümünde seçtiğiniz kasa koduna ait fişlerin yanı sıra bu kodun tüm alt hesaplarına ait kasa fişleri de döküme dahil edilir. Böylece çeşitli kasalarda yapmış olduğunuz hareketleri ayrı ayrı detay bilgi olarak görebilirsiniz.
Alınacak dökümlerde her günün ayrı sayfaya çıkması istenirse HER GÜN YENİ SAYFAYA sahası işaretlenir. ÇALIŞMAYAN GÜNLER sahası boş bırakılırsa işlem yapılmamış günler dökümde yer almaz.
İLK SAYFA NO sahasına değer girildiğinde defter dökümü ilgili sahada belirtilen sayfa numarasından itibaren başlar.
4.1.4.DEFTER-İ KEBİR
Bu bölümde daha önce izah edilen işlemler paralelinde istenilen tarih aralığında bakiyesi olan veya olmayan kebir hesapları çekilebilmektedir.
Listeleme aralıkları ekranında tarih belirtilmezse defter-i kebir çalışılan ayda çıkacaktır, birden fazla ay kapsanacak olursa defter-i kebir kesintisiz olarak bütün fişleri kapsayacaktır. Ayrıca listeleme aralıklarında BAKİYESİZ HESAPLAR seçeneği boş bırakılırsa bakiyesi olmayan hesapların kebirde yer almaması sağlanacaktır.
ÇALIŞMAMIŞ HESAPLAR sahası işaretlenirse işlem yapılmayan hesaplar da listede yer alır. DETAY LİSTE sahasına bağlı olarak bir fiş içindeki aynı kebire ait olan kalemler bir borç ve bir de alacak kalemi olacak şekilde toplanır, Açıklama olarak ta fiş numarası yazılır.
Listeleme aralıklarında ekrana ve yazıcıya Fiş No, Yevmiye No sahalarından hangisinin basılacağı da kullanıcı tarafından seçilebilecektir. Bu değerleri SERVİS�te default olarak tanımlayabilirsiniz.
Bu ekranda bulunan NAKLİ YEKÜN sahası ve PARAMETRELER tuşu ile belirtilen sahalar muavin defter çekiminde olduğuna benzer şekilde çalışır.
4.1.5.SAYFA NUMARALAMA
Bu bölümde, onaylı yevmiye ve kebir gibi defterlerin noterden tasdik edilebilmesi için sayfaları numaralandırılır.
Ekrandaki BAŞLANGIÇ SAYFA NOSU hanesine, hangi sayıdan itibaren numaralandırma işlemine başlanacağı, HANE SAYISI'na kaç haneli rakam kullanılacağı yazılır. Örneğin; bu sahaya 3 yazılırsa 999 numaraya kadar numaralama yapılır. NUMARALANACAK TOPLAM SAYFA hanesinde ise numaralanacak defterin sayfa adedi belirtilir. SAYFA NO İBARESİ hanesi işaretlenirse numaraların başına Sayfa No ibaresi gelir. KOYU YAZI ve BÜYÜK YAZI haneleri de numaraların koyu yazılmasını ve sayfa no yazısının büyük harfle olmasını sağlar. SOLDAN VERİLECEK BOŞ HANE sahasında ise sayfanın hangi tarafına numara basılacağı belirlenir. Örneğin; bu haneye 55 yazılırsa numara sayfanın sağ üst köşesine basılır.
4.2.MİZAN
4.2.1.MİZAN
Mizan çekebilmek için mizan ekranında istenen tarih belirtilmelidir. Tarih olarak sadece ay ve yıl belirtilirse söz konusu ayın sonu itibarı ile mizan değerleri elde edilir. Bu değerler doğrudan ana dosyadan okunur ve süratle mizan elde edilir. AKTARMALI MİZAN modunda çalışılıyor ise mizanı istenilen ayın ve önceki ayların mizan nakillerinin yapılmış olması gerekmektedir. ANLIK MİZAN modunda çalışılıyorsa herhangi bir ayın mizan nakli işlemine gerek kalmamakta zira sistem anlık mizan modunda, fişlerin kaydı aşamasında mizanı yaratmaktadır.
Mizan istenen tarih olarak belli bir gün verilecek olursa bu günün akşamı itibarı ile mizan elde edilmiş olur. Bu işlem sırasında mizan istenen günün ait olduğu ayın fiş dosyası taranır, sonuç olarak bu tarz mizan çekilmesi kıyaslamalı olarak daha fazla zaman alır.
Ayrıca mizan defteri listeleme aralıklarındaki ÇALIŞMAMIŞ HESAPLAR seçeneği ile hesap, bakiyesiz olsa bile çalışmışsa(borç/alacak sıfırdan farklı, birbirine eşit) listeye dahil edilmektedir. Özel kodlar kullanıldığında listeleme aralıklarında belirtilen tüm hesaplar(hem kebir hem de alt hesaplar) toplama dahil edilir. AÇILIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse açılış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa açılış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz. KAPANIŞ FİŞİ parametresi açılış fişinde olduğu gibi işaretlenirse kapanış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa kapanış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz.
Servis/Sabit Tanımlar/Parametreler bölümünde yer alan HESAP DÖNEMİ BAŞLANGICI hanesindeki tarih sistem tarafından baz kabul edilerek, o tarih ile mizanı aldığınız tarih arasındaki mizan ekrana veya yazıcıya dökülür.
4.2.2.AYLIK MİZAN
Aylık mizan aylar itibarı ile çekilmekte, elde edilen değerler sene başından itibaren toplanan kümüle değerler yerine sadece söz konusu ayın toplam değerleri olmaktadır. Söz konusu değerler ana dosyadan okunmakta, dolayısıyla diğer bazı işlemlerde olduğu gibi ya sürekli ANLIK MİZAN modunda çalışılıyor olunması ya da muntazam olarak MİZAN NAKLİ işleminin yapılıyor olması gerekmektedir. AÇILIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse açılış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa açılış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz. KAPANIŞ FİŞİ parametresi açılış fişinde olduğu gibi işaretlenirse kapanış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa kapanış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz.
Aylık mizan alırken SERVİS bölümünde tanımlanan HESAP DÖNEMİ BAŞLANGICI sistem tarafından dikkate alınmaz. Yani aylık mizan için listeleme aralıkları girilirken verilen tarihe göre mizan çıkarılır.
4.2.3.İKİ TARİH ARASI MİZAN
Bu bölümde listeleme aralıklarında belirtilen iki tarih arası mizan görüntülenir. SERVİS bölümünde belirlenen HESAP DÖNEMİ BAŞLANGIÇ TARİHİ sistem tarafından dikkate alınmaz. AÇILIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse açılış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır, boş bırakılırsa açılış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz. KAPANIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse kapanış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır, boş bırakılırsa kapanış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz.
4.2.4.AÇILIŞ MİZANI
Bu bölümde sadece açılış fişinde kullanılan hesaplar ve tutarları göz önüne alınarak açılış mizanı ekrana veya yazıcıya dökülür. Ekranda bulunan parametrelere uygun cevaplar verilerek döküm alınır. AÇILIŞ TARİHİ hanesine açılış fişinin kesilmiş olduğu ay ve yıl yazılır.
4.2.5.KAPANIŞ MİZANI
Bu bölümde sadece kapanış fişinde kullanılan hesaplar ve tutarları göz önüne alınarak kapanış mizanı ekrana veya yazıcıya dökülür. Ekranda bulunan parametrelere uygun cevaplar verilerek döküm alınır. KAPANIŞ TARİHİ hanesine kapanış fişinin kesilmiş olduğu ay ve yıl yazılır.
4.3.BİLANÇO/GELİR TABLOSU
4.3.1.BİLANÇO
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257.maddelerinin Maliye ve Gümrük Bakanlığınca hazırlanan yeni tek düzen hesap çerçevesi, hesap planı ve hesap planının işleyiş tarzına göre hazırlanan bu bölüm kendi içinde dört bölüme ayrılır.
4.3.1.1. BİLANÇO DÖKÜMÜ
BİLANÇO TANIMLARI bölümünde hazırlanan tanımlara göre, arzu edilen ay TABLO TARİHİ'ne yazılarak bilanço alma imkanı getirilmektedir. Eğer bilanço dökümünüzü belirli tarihten itibaren almak isterseniz BAŞLANGIÇ TARİHİ kullanarak istediğiniz sonuca varabilirsiniz.
Birden fazla bilanço tanım dosyası kullanılıyorsa TANIM DOSYASI parametresine bilanço dökümü sırasında kullanılacak bilanço tanım dosyası yazılır. Birden fazla bilanço dizayn dosyası kullanılıyorsa DİZAYN DOSYASI parametresine bilanço dökümü sırasında kullanılacak bilanço dizayn dosyası yazılır. Sistemden ayrıntılı veya özet bilanço alınabilir. Ayrıca 80 kolonluk yazıcılar için Aktif ve Pasif blokları alt alta veya 136 kolonluk yazıcılar için Aktif ve Pasif blokları yan yana döküm alınabilir. TANIM DOSYA LİSTESİ tuşu kullanılarak istenilen şekilde döküm alınabilir. Tanım dosyası sahasında iken TANIM DOSYASI kullanılırsa kullanıcı tarafından tanımlanan ".DAT" uzantısına sahip bilanço tanımı dosyaları, dizayn dosyası üzerinde iken kullanılırsa ".DFB" uzantısına sahip bilanço dizayn dosyaları ekrana gelir. Aşağıda çeşitli bilanço tanım dosyaları açıklanmıştır:
Dosya Adı Aktif-Pasif Blokları
------------- --------------------
biltabdt.dfb Yan yana
biltabda.dfb Alt alta
Bilanço dökümünüzde bakiyesiz hesapların bulunmasını istemiyorsanız BAKİYESİZ HESAPLAR parametresi boş bırakılmalıdır. Bilanço dökümünüzle beraber BİLANÇO DİPNOT TANIMI'nda hazırlamış olduğunuz dipnot yazdırılacaksa DİPNOT YAZILACAK MI parametresi işaretlenmelidir. Raporu yazıcıdan alırken ana başlıkların koyu yazılması istenirse ANA BAŞLIKLAR KOYU parametresi işaretli olmalıdır. Ekrana veya yazıcıya alınacak bilanço dökümünün rakamlarını Bir, Bin, Milyon, Milyar, Trilyona bölerek küçültülmesi için RAKAM KATSAYISI parametresi kullanılır. Bu parametrede belirtilen katsayı bilanço tablosunun en başında parantez içinde yazılır. Bu bölümde dikkat edilmesi gereken bir husus, SERVİS bölümünde tanımlanan HESAP DÖNEMİ BAŞLANGIÇ TARİHİ�nin, çıkarılacak olan bilançonun başlangıç tarihi belirtilmemişse ilk tarihi olarak kabul edileceğidir. Yani HESAP DÖNEMİ BAŞLANGIÇ TARİHİ ile listeleme aralıklarında belirlenen TABLO TARİHİ arasındaki hareketlerin bilançosu çıkarılacaktır. Ekranda gerekli parametreler hazırlandıktan sonra ekrana veya yazıcıya liste alabilirsiniz. Ancak yazıcıya dipnot tanımları ile beraber liste alınması için "biltabdn.dfb" dizayn dosyasının bulunması gerekir. Bu dosyanın kullanıcı tarafından değiştirilmemesi gerekir.
Bu bölümde istenirse CARİ YIL DEĞERLERİ ileride kullanılmak üzere saklanabilir. Bunun için F2 tuşu kullanılır. Bu tuşa basıldığı zaman program sadece cari yıl değerlerini bulur ve bu değerleri ilgili hesap aralıklarıyla beraber "btXXY.dat" dosyasında saklar.(XX:çalışılan yılın son iki rakamı, Y:Çalışılan Dönem) Bir sonraki yıl(dönem) bilanço çıkartılırken eğer bir önceki yıla ait değerleri içeren dosya bulunmuşsa program kullanıcıya bu dosyadaki değerleri kullanmak isteyip istemediğini sorar, cevap �evet� ise dosyadan bir yıl önceki değerler okunur ve önceki dönem değerleri olarak kullanılır. Burada dikkat edilecek husus bilanço tanımları yapılırken kullanılan hesap aralıklarının değiştirilmemesidir, aksi taktirde değer sıfır olarak gelir. Soruya �hayır� cevabı verilirse önceki dönem değerleri mizan değerlerinden okunur. Bilhassa kapanış işlemlerinden önce bu tuş yardımıyla değerler saklanmalıdır. Aksi taktirde hesaplar kapatıldığı için bir sonraki dönem bilanço çıkartılırken önceki dönem değerleri boş gelir. Saklanan bu değerler istenirse cari yıl değerleri olarak ta kullanılabilir. Bunun için yukarıdakine benzer işlem yapılır.
Bilanço dökümü sırasında bir önceki yıla ait değerler istenirse cari yıl açılış fişine bakarak ta alınabilir. Bunun için çıkan soruya �evet� demek yeterli olacaktır.
4.3.1.2. BİLANÇO TANIMI
Bu bölümde yapılan bilanço tanımları, bilanço dökümü bölümünde alınacak bilançoya baz teşkil etmektedir. Bu bölüme girildiğinde ekrana default olarak "biltablo.dat" dosyası ismi altında hazırlanmış bilanço tanımları gelecektir. Dilerseniz bu dosyanın ismini arzu ettiğiniz bir isimle değiştirerek bilanço tanım dosyasını kendi dileğinize göre tanımlayabilirsiniz. Tanım dosyası yazıldıktan sonra TAMAM tuşuna basarak tanımlamaları yapmaya başlayabilirsiniz. Bu tanımların ne şekilde sisteme verileceğini inceleyecek olursak:
1 -Bölüm kodları AKT(Aktif) ve PAS(Pasif) olmak şartıyla belirtilmelidir.
2 -A, Ana Başlık; B, Alt Başlık görevi yapmaktadır. C, Bilançoda yer alacak hesaplar ve isimleri karşılarına yazılır.
Anlaşılacağı gibi bilanço tanımı mevcut olan hesap planına göre yapılmaktadır. İlk satırda BÖLÜM başlığının altında ilk önce AKT(Aktif) hesapların tanımının yapıldığı görülmektedir. Yanındaki (SATIR KODU başlığı altında) A harfi, ana başlıkların tanımlanacağını belirtmek için satır koduna yazılır. Yanındaki başlık sütununa da bu bölüm başlığı yazılmıştır. SATIR KODU başlığının altına, hesapların girildiğini gösteren C harfi yazılmıştır. Pasif hesaplar da bu şekilde tanımlandıktan sonra sisteme F2 tuşuyla kaydedilir. Bilanço tanımı sırasında hesap aralığı kebir bazında işleme alınır.
4.3.1.3. BİLANÇO DİPNOT TANIMI
Bu bölümde bilanço dökümünden sonra ek bilgi olarak yazdırılması gereken dipnotlar tanımlanır. Ekranda bulunan maddeler ayrı ayrı gerektiği gibi doldurulur. Hesap planında tanımlanan hesaplarla bağlantısı yoktur. Tanımlar bizzat kullanıcı tarafından yapılmalıdır. Tanımlama işlemi tamamlandıktan sonra KAYIT tuşu ile bilanço dipnot tanımları kayıt edilir. Kayıt edilen bu tanımlar sistemde �biltabdn.dat� dosyasında saklanır.
4.3.1.4. GEÇMİŞ YIL DEĞERLERİ
Bu bölümde bu yıla veya daha önceki yıllara ait bilanço değerleri manuel olarak girilebilir. Bu bölüme girildiği zaman önce hangi tabloya göre değer girileceği, arkasından da hangi yıla ait değer girileceği birer çerçeve içinde belirtilir. Daha sonra tablo tanımına uygun olarak bilanço değerlerini girecek şekilde bir ekran gelir. Burada değerler girildikten sonra KAYIT tuşu ile değerler dosyaya kaydedilir. Bu bilgiler bilanço dökümü sırasında çıkan sorulara uygun cevaplar verilerek kullanılabilir.
4.3.2.GELİR TABLOSU
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257.maddelerinin Maliye ve Gümrük Bakanlığınca hazırlanan yeni tek düzen hesap çerçevesi, hesap planı ve hesap planının işleyiş tarzına göre hazırlanan bu bölüm de bilançoda olduğu gibi kendi içinde dört bölüme ayrılır.
4.3.2.1. GELİR TABLOSU DÖKÜMÜ
Bu bölümde bulunan parametrelerin şekli ve kullanılışı bir önceki bölümde anlatılanlara çok benzer, sadece tanım ve dizayn dosya isimleri değişir.
4.3.2.2. GELİR TABLOSU TANIMI
Bu bölümde de bilanço tanımlarında olduğu gibi mevcut olan hesap planına göre gelir tablosu tanımları yapılmakta, yapılan gelir tablosu tanımları, gelir tablosu dökümü bölümünde alınacak listeye baz teşkil etmektedir. Bu bölüme girildiğinde ekrana default olarak "geltabdt.dat" dosyası ismi altında hazırlanmış gelir tablosu tanımları gelecektir. Dilerseniz bu dosyanın ismini arzu ettiğiniz bir isimle değiştirerek gelir tablosu tanım dosyasını kendi dileğinize göre tanımlayabilirsiniz. Tanım dosyası yazıldıktan sonra tanım yapılacak ekrana gelinir. Bu ekranda tanım yapmaya başlayabilirsiniz. Bu tanımların ne şekilde sisteme verileceğini inceleyecek olursak:
1-Bölüm kodları GEL (Gelir) veya GİD (Gider) olabilir. Normalde hiçbir fonksiyonu yoktur. Bilgi olarak kullanılır.
2-A, Ana Başlık; B, Alt Başlık görevi yapmaktadır. C, Bilançoda yer alacak hesaplar ve isimleri karşılarına yazılır.
Anlaşılacağı gibi gelir tablosu tanımı mevcut olan hesap planına göre yapılmaktadır. İlk satırda BÖLÜM başlığının altında ilk önce bölüm kodu bulunmaktadır. Yanındaki (SATIR KODU başlığı altında) B harfi, alt başlığın tanımlanacağını belirtmek için satır koduna yazılır. Yanındaki başlık sütununa da alt bölüm başlığı yazılmıştır. Hesap aralığı sütununa da kapsadığı hesapların kod aralığı yazılır. SATIR KODU başlığının altına, hesapların girildiğini gösteren C harfi kullanılır. Gelir tablosu tanımı sırasında hesap aralığı kebir bazında işleme alınır.
Gelir tablosunda tanımlar yapıldıktan sonra KAYIT tuşu ile mutlaka kayıt yapılmalıdır. Dilerseniz bu ekranda yapılan tanımları YAZDIRMA tuşu ile yazıcıdan alabilirsiniz.
4.3.2.3. GELİR TABLOSU DİPNOT TANIMI
Bu bölümde gelir tablosu dökümünden sonra ek bilgi olarak yazdırılması gereken dipnotlar tanımlanır. Ekranda bulunan maddeler ayrı ayrı gerektiği gibi doldurulur. Hesap planında tanımlanan hesaplarla bağlantısı yoktur. Tanımlar bizzat kullanıcı tarafından yapılmalıdır. Tanımlama işlemi tamamlandıktan sonra KAYIT tuşu ile gelir tablosu dipnot tanımları kayıt edilir. Kayıt edilen bu tanımlar sistemde �geltabdn.dat� dosyasında saklanır.
4.3.2.4. GEÇMİŞ YIL DEĞERLERİ
Bu bölümde bu yıla veya daha önceki yıllara ait gelir tablosu değerleri manuel olarak girilebilir. Kullanılışı bilanço bölümünde anlatıldığı gibidir.
4.3.3.SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU
Bu tablo, işletmenin dönem içindeki stok hareketleri ile satılan mamül, yarımamül, ilk madde ve malzeme ile ticari mal gibi maddelerin ve satılan hizmetlerin maliyetini kapsar. Bu bölüm kendi içinde tablo dökümü ve geçmiş yıl değerleri alt bölümlerine ayrılır.
SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU DÖKÜMÜ
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir.
Tablo Tarihi
Tablonun alınacağı tarihi yazılır,
Başlangıç Tarihi
Alınacak tablonun başlangıç tarihi yazılır,
Tablo Dizayn Dosyası
Dizayn dosya ismi tanımlanır. Default olarak "satmaldt.dfb" dosya ismi ekrana gelir. Eğer başka bir dosya ismi tanımlanacaksa TANIM DOSYA LİSTESİ tuşu ile ekrana gelen pencereden dizayn dosyası seçilir.
Rakam Katsayısı
Ekrana veya yazıcıya alınacak tablo dökümünün rakamlarını Bir, Bin, Milyon, Milyar, Trilyona bölerek küçültülmesi için kullanılır. Bu parametrede belirtilen katsayı bu tablonun enbaşında parantez içinde yazılır.
Tablo aşağıdaki şekilde hesaplanır.
ÜRETİM FAALİYETİ
- Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri 710 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
- Direkt İşçilik Giderleri 720 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
- Genel Üretim Giderleri 730 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
- Yarı Mamül Kullanımı [D1-D2] işleminin sonucu yazılır.
1- Dönem Başı Stok (+) 151 nolu hesabın açılış tutarı yazılır.
1- Dönem Sonu Stok (-) 151 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
ÜRETİLEN MAMÜL MALİYETİ [A+B+C+D] işleminin sonucu yazılır.
- Mamül Stoklarında Değişim [E1-E2] işleminin sonucu yazılır.
1- Dönem Başı Stok (+) 152 nolu hesabın Açılış tutarı yazılır.
1- Dönem Sonu Stok (-) 152 nolu hesabın Bakiye tutarı yazılır.
- SATILAN MALIN MALİYETİ [A+B+C+D+E] işleminin sonucu yazılır.
TİCARİ FAALİYET
- Dönem Başı Ticari Mallar Stoku (+) 153 nolu hesabın Açılış tutarı yazılır.
- Dönem İçi Alışlar (+) 153 nolu hesabın borç tut. - 153 nolu hesabın Açılış tut. yazılır.
- Dönem Sonu Ticari Mallar (-) 153 nolu hesabın Bakiye tutarı yazılır.
- SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ [A+B-C] işleminin sonucu yazılır.
- SATILAN HİZMET MALİYETİ 740 nolu hesabın Bakiye tutarı yazılır.
SATIŞLARIN MALİYETİ (I+II+III) [I+II+III] işleminin sonucu yazılır.
GEÇMİŞ YIL DEĞERLERİ
Bu bölümde bu yıla veya daha önceki yıllara ait satışların maliyeti tablosu değerleri manual olarak girilebilir. Kullanılışı bilanço/gelir tablosu bölümlerinde anlatıldığı gibidir.
4.4.MALİ ANALİZLER
4.4.1.AYLIK YEVMİYE TOPLAMLARI
Mizan değerleri paralelinde, ETA:MUHASEBE son 24 ayın aylık yevmiye toplamlarını da saklamaktadır. Raporlama fonksiyonundan öte YEVMİYE TOPLAMLARI ve MİZAN DEĞERLERİ muhasebe sisteminin hatasız kullanılıp kullanılmadığının da kontrol edilmesi imkanını getirmektedir. Söz konusu raporlardaki herhangi bir aksaklık, geçmiş aylardan birinin mizan naklinin hatalı ya da eksik olduğunu ifade etmektedir. Mizan değerlerinde olduğu gibi yevmiye toplamları da sene başından beri yürütülen toplam değerlerden ziyade aylık toplam borç/alacak değerlerini ifade etmektedir. Klasik anlamda mizan ve yevmiye toplamlarını elde etmek için YEVMİYE DEFTERİ, MİZAN ve AYLIK MİZAN bölümleri kullanılmalıdır.
4.4.2.MİZAN DEĞERLERİ
ETA:MUHASEBE her hesap için 24 aylık aktivite değerlerini saklayabilmektedir. Herhangi bir ay için MİZAN NAKLİ yapıldığında, hesapların aylık borç/alacak toplamları sisteme kaydedilmektedir(ana dosyaya). MİZAN DEĞERLERİ bölümünde, istenilen hesapların son 24 ay itibarı ile aktivitelerini raporlama imkanı elde edilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, bahsi geçen mizan değerlerinin mizanda olduğu gibi alışılmış kümülatif mizan değerleri olmadıkları, buna mukabil bir ay boyunca bir hesabın gördüğü aktiviteyi yansıttıklarıdır. Söz konusu aylık değerler sene başından itibaren toplandıklarında alışılmış kümüle mizan değerleri elde edilmektedir.
4.4.3.HESAP GRAFİKLERİ
Mali analizlere görsel bir boyut katmak üzere ETA:MUHASEBE, aylık hesap aktivitelerini grafikler halinde de görüntülemektedir. Aynı anda üç hesabın aylık veya kümüle aktiviteleri histogramlar halinde ekrana getirilebilmektedir. Aynı grafik arzu edilirse yazıcıdan da alınabilmektedir.
Hesap grafikleri bölümünde aynı anda üç ayrı hesabın bir senelik aktivitesi görüntülenebilmekte, görsel olarak kıyaslanması imkanı elde edilmektedir. Söz konusu bir senelik peryod herhangi bir aydan başlayabilmekte, hesapların isteğe göre borç veya alacak olarak bakiye veya toplam değerleri görüntülenebilmektedir.
Hesap grafiklerinde kullanılan 1.1e+009 gibi rakamlar hesapların tutar toplamını içermektedir. Rakam toplamları fazla olduğu için desimal olarak değerleri ekrana veya yazıcıya basılmaktadır. Bu değerlerin nasıl okunduğunu isterseniz bir örnekle gösterelim;
1.1e+009 değerinde 009 değerinin anlamı bu rakama göre en başta bulunan değerden itibaren virgülle kaydırma işlemi yapılır ve geri kalan değer kadar toplamın sonuna �0� ilave edilir. Yani ilk aşamada 1.1e bir sağa virgülle ayrılır 11 değerini alır. 009 Değeri 1.1e'de bir sağa virgül kaydırıldığı için 008 kalmıştır. Bu durumda 11 sayısının yanına 8 adet 0 değeri yazılır ve 11,00000000 değeri bulunur. Bulunan bu değer 3 lü gruplara ayrılarak 1,100,000,000 toplam değeri bulunur.
Örnekler;
1.1e+009 = 1,100,000,000
1.2e+008 = 120,000,000
9.7e+007 = 97,000,000 vb.
4.4.4.BİLGİ RAPORU
Gün/dönem içinde yapılan işlemlerin kısa bir analizini yapan yönetim bilgi raporudur. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. Bu ekranın üst kısmında dönem tarihinin ve işleme alınacak hesapların belirtildiği kıstaslar bulunur. TARİH kıstasları kullanıcı tarafından belirtilmezse sistem tarihi baz alınır. Ekranın alt kısmında ise döküme alınacak hesaplar çalışma ve bakiye durumlarına göre ayrıca belirlenebilir.
İşleme katılacak hesaplar yukarıda belirtilen kıstaslara ilave olarak HESAP KODLARI tuşuna basıldığı zaman gelen ekranda bulunan hesap kodları da baz alınarak belirlenir. Böylece tüm hesap planı yerine sadece bu ekranda belirtilen hesaplar işleme alınır.
4.1.DEFTERLER
4.1.1.YEVMİYE
Bu bölümün fonksiyonu, verilen tarih aralığındaki yevmiye dökümünü almaktan ibarettir. Çalışılan aydan bağımsız olarak da yevmiye dökümleri alınabilir. Yevmiye nakli yekün ve toplamlarının hatasız çıkarılması için ya sürekli ANLIK MİZAN modunda çalışılıyor olması ya da çalışılan aydan evvelki ayların mizan değerlerinin SERVİS bölümündeki MİZAN NAKLİ işlemi ile ana dosyaya nakledilmiş olması gereklidir.
Listeleme aralıklarında bulunan parametreleri değiştirerek değişik dökümler alınabilir, bunlar aşağıda açıklanmıştır.
Fiş Toplamı
Bu saha işaretlenirse her fiş sonunda fiş toplamı döküme basılır.
Ara Toplam
Bu saha işaretlenirse her fiş sonunda ara toplam döküme basılır.
Müfredat
Bu hane işaretlenirse fiş kalem tutarları müfredat kolonunda verilir, Borç ve Alacak kolonlarında ise çalışan hesabın kebirine ait tutar bulunur.
Detay Liste
Bu haneye işaretlenirse fiş olduğu gibi dökülür, boş bırakılırsa sadece hesapların kebirleri dökülür.
Satır Toplamı
Bu saha işaretlenirse bir fiş içindeki aynı hesaba ait satırlar toplanır.
Fiş No
Bu saha boş bırakılırsa döküme fiş numarası çıkmaz.
Hesap İsmi 2
Yazıcıdan alınacak dökümlerde hesap planında yeni hesap tanımlarken belirtilen hesap ismi 2�nin de listede yer alması isteniyorsa bu saha işaretlenir.
Döküm Şekli
Tarihin ortada veya solda olmasını belirler.
Kırılma Seviyesi
Bu parametre boşluk olarak belirtilirse fiş kalemi kaçıncı seviyedense tüm üst hesaplar döküme girer. 0-9 arası bir rakam kullanılırsa sadece baştan belirtilen seviyeye kadar olan üst hesaplar döküme alınır.
İlk Sayfa No
Yevmiye defterinin sayfa numaraları burada belirtilen rakamdan itibaren basılır. Bu saha boş bırakılırsa döküme sayfa numarası basılmaz.
Yevmiye defteri listeleme aralıkları ekranında yer alan parametreler, SERVİS bölümünden Sabit Tanımlar/Parametreler Alt-Bölümünde tanımlanabilmektedir. Böylece default değerler kullanıcı tanımlı olarak değiştirilebilmektedir.
SAYFA SAYISI tuşu bütün defterlerde kağıda döküm yapılmadan evvel kaç sayfa basılacağının kontrol edilmesini sağlar. Bu tuşa basıldığında ekrana pencere içinde GEREKLİ SAYFA SAYISI gelir. Böylece defter dökümleri kağıda yapılmadan evvel kaç adet sayfa kullanılacağı önceden kullanıcıya bildirilir.
ONAYLI YEVMİYE
Onaylı yevmiye çekilmesi işlemi, tamamen yukarıda anlatılanın benzeri olup, ilave olarak son onaylı yevmiye çekilen tarihe ve öncesine fiş girme imkanı kaldırılmış olur. Bu bakımdan onaylı yevmiye çekilmeye başlamadan önce program, tüm fişlerde yevmiye numarasının olup olmadığını, sıralarını ve dengesiz madde (borç-alacak)bulunup bulunmadığını kontrol eder. Yevmiye onay tarihini isterseniz SERVİS bölümünden değiştirebilirsiniz.
4.1.2.MUAVİN DEFTER
Bu bölümde listeleme aralıkları ile belirtilen hesapların, muavin dökümleri alınmaktadır. Muavin defter çekilirken dikkat edilecek hususlar tamamen YEVMİYE DEFTERİ bölümü ile aynıdır.
Muavin defter listeleme aralıkları ekranında; çalışmayan hesapların muavinlerinin listelenmemesi, her muavinin yeni sayfaya alınması, bakiyesiz hesapların listelenmesi, fiş no/yevmiye no/referans no sahalarından ekrana veya yazıcıya basılanın kullanıcıya bağlı olması gibi seçenekler mevcuttur.
Bu ekranda bulunan NAKLİ YEKÜN sahası işaretlenirse program hesap dönemi başından döküm başlangıç tarihine kadar olan borç ve alacak toplamlarını hesaplayarak dökümün başına ilave eder, aksi taktirde bu değerler 0 olarak alınırlar
İLK SAYFA NO sahasına değer girildiğinde defter dökümü ilgili sahada belirtilen sayfa numarasından itibaren başlar, saha boş bırakılırsa sayfa no verilmez.
BAKİYE SÜTUNU sahasına 2 verilirse yazıcı çıktılarında bakiye rakamı borç/alacak şeklinde iki sütun olarak alınır, bu durumda toplam kolon sayısı normalden fazla olduğu için bu tarz çıktı ancak geniş kağıda dar modda alınabilmektedir.
PARAMETRELER tuşuna basıldığı zaman karşınıza gelen ekrandaki parametreleri değiştirerek döküme alınacak fişleri kaynak programa göre ayıklayabilir, fiş kalemlerini sadece borç/alacak şeklinde alabilir veya döküme alınacak kalemler için en az/en fazla tutar belirtebilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken husus bu parametrelerin sadece döküme çıkan kalemleri kontrol ettiği, en başta çıkan kumüle değerlerin(nakli yekün) bu parametrelerden bağımsız olarak tüm fiş ve fiş kalemlerini içerdiğidir. Bu durumda yukarıda açıklanan NAKLİ YEKÜN parametresinin boş bırakılması daha uygun olacaktır.
4.1.3.KASA DEFTERİ
Kasa defteri doğrudan kasa fişleri üzerinden çekilmekte ve kasa fişi müfredatını ihtiva etmektedir. Kasa hesabını çalıştıran mahsup fişlerindeki kasa hareketleri ise müfredatsız olarak kasa defterine alınmaktadır. Böylece kasa defterinde kasa fişlerine işlenmiş olan detay görüntülenmekte, mahsuplardaki kasa kalemleri ise sadece kendi açıklamaları ile kasa defterine geçmektedir. Birden fazla kasa kullanıldığında KASA HESABI seçeneğine ilgili kasa kodunu yazmalısınız. Bu hanede default olarak SERVİS�te tanımlanan MERKEZ KASA KODU yazılıdır. Bu kodu KASA LİSTESİ tuşu ile ekrana gelen pencereden seçerek değiştirebilirsiniz. Kasa defteri dökümünde seçtiğiniz kasa koduna ait fişlerin yanı sıra bu kodun tüm alt hesaplarına ait kasa fişleri de döküme dahil edilir. Böylece çeşitli kasalarda yapmış olduğunuz hareketleri ayrı ayrı detay bilgi olarak görebilirsiniz.
Alınacak dökümlerde her günün ayrı sayfaya çıkması istenirse HER GÜN YENİ SAYFAYA sahası işaretlenir. ÇALIŞMAYAN GÜNLER sahası boş bırakılırsa işlem yapılmamış günler dökümde yer almaz.
İLK SAYFA NO sahasına değer girildiğinde defter dökümü ilgili sahada belirtilen sayfa numarasından itibaren başlar.
4.1.4.DEFTER-İ KEBİR
Bu bölümde daha önce izah edilen işlemler paralelinde istenilen tarih aralığında bakiyesi olan veya olmayan kebir hesapları çekilebilmektedir.
Listeleme aralıkları ekranında tarih belirtilmezse defter-i kebir çalışılan ayda çıkacaktır, birden fazla ay kapsanacak olursa defter-i kebir kesintisiz olarak bütün fişleri kapsayacaktır. Ayrıca listeleme aralıklarında BAKİYESİZ HESAPLAR seçeneği boş bırakılırsa bakiyesi olmayan hesapların kebirde yer almaması sağlanacaktır.
ÇALIŞMAMIŞ HESAPLAR sahası işaretlenirse işlem yapılmayan hesaplar da listede yer alır. DETAY LİSTE sahasına bağlı olarak bir fiş içindeki aynı kebire ait olan kalemler bir borç ve bir de alacak kalemi olacak şekilde toplanır, Açıklama olarak ta fiş numarası yazılır.
Listeleme aralıklarında ekrana ve yazıcıya Fiş No, Yevmiye No sahalarından hangisinin basılacağı da kullanıcı tarafından seçilebilecektir. Bu değerleri SERVİS�te default olarak tanımlayabilirsiniz.
Bu ekranda bulunan NAKLİ YEKÜN sahası ve PARAMETRELER tuşu ile belirtilen sahalar muavin defter çekiminde olduğuna benzer şekilde çalışır.
4.1.5.SAYFA NUMARALAMA
Bu bölümde, onaylı yevmiye ve kebir gibi defterlerin noterden tasdik edilebilmesi için sayfaları numaralandırılır.
Ekrandaki BAŞLANGIÇ SAYFA NOSU hanesine, hangi sayıdan itibaren numaralandırma işlemine başlanacağı, HANE SAYISI'na kaç haneli rakam kullanılacağı yazılır. Örneğin; bu sahaya 3 yazılırsa 999 numaraya kadar numaralama yapılır. NUMARALANACAK TOPLAM SAYFA hanesinde ise numaralanacak defterin sayfa adedi belirtilir. SAYFA NO İBARESİ hanesi işaretlenirse numaraların başına Sayfa No ibaresi gelir. KOYU YAZI ve BÜYÜK YAZI haneleri de numaraların koyu yazılmasını ve sayfa no yazısının büyük harfle olmasını sağlar. SOLDAN VERİLECEK BOŞ HANE sahasında ise sayfanın hangi tarafına numara basılacağı belirlenir. Örneğin; bu haneye 55 yazılırsa numara sayfanın sağ üst köşesine basılır.
4.2.MİZAN
4.2.1.MİZAN
Mizan çekebilmek için mizan ekranında istenen tarih belirtilmelidir. Tarih olarak sadece ay ve yıl belirtilirse söz konusu ayın sonu itibarı ile mizan değerleri elde edilir. Bu değerler doğrudan ana dosyadan okunur ve süratle mizan elde edilir. AKTARMALI MİZAN modunda çalışılıyor ise mizanı istenilen ayın ve önceki ayların mizan nakillerinin yapılmış olması gerekmektedir. ANLIK MİZAN modunda çalışılıyorsa herhangi bir ayın mizan nakli işlemine gerek kalmamakta zira sistem anlık mizan modunda, fişlerin kaydı aşamasında mizanı yaratmaktadır.
Mizan istenen tarih olarak belli bir gün verilecek olursa bu günün akşamı itibarı ile mizan elde edilmiş olur. Bu işlem sırasında mizan istenen günün ait olduğu ayın fiş dosyası taranır, sonuç olarak bu tarz mizan çekilmesi kıyaslamalı olarak daha fazla zaman alır.
Ayrıca mizan defteri listeleme aralıklarındaki ÇALIŞMAMIŞ HESAPLAR seçeneği ile hesap, bakiyesiz olsa bile çalışmışsa(borç/alacak sıfırdan farklı, birbirine eşit) listeye dahil edilmektedir. Özel kodlar kullanıldığında listeleme aralıklarında belirtilen tüm hesaplar(hem kebir hem de alt hesaplar) toplama dahil edilir. AÇILIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse açılış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa açılış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz. KAPANIŞ FİŞİ parametresi açılış fişinde olduğu gibi işaretlenirse kapanış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa kapanış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz.
Servis/Sabit Tanımlar/Parametreler bölümünde yer alan HESAP DÖNEMİ BAŞLANGICI hanesindeki tarih sistem tarafından baz kabul edilerek, o tarih ile mizanı aldığınız tarih arasındaki mizan ekrana veya yazıcıya dökülür.
4.2.2.AYLIK MİZAN
Aylık mizan aylar itibarı ile çekilmekte, elde edilen değerler sene başından itibaren toplanan kümüle değerler yerine sadece söz konusu ayın toplam değerleri olmaktadır. Söz konusu değerler ana dosyadan okunmakta, dolayısıyla diğer bazı işlemlerde olduğu gibi ya sürekli ANLIK MİZAN modunda çalışılıyor olunması ya da muntazam olarak MİZAN NAKLİ işleminin yapılıyor olması gerekmektedir. AÇILIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse açılış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa açılış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz. KAPANIŞ FİŞİ parametresi açılış fişinde olduğu gibi işaretlenirse kapanış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır. Eğer boş bırakılırsa kapanış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz.
Aylık mizan alırken SERVİS bölümünde tanımlanan HESAP DÖNEMİ BAŞLANGICI sistem tarafından dikkate alınmaz. Yani aylık mizan için listeleme aralıkları girilirken verilen tarihe göre mizan çıkarılır.
4.2.3.İKİ TARİH ARASI MİZAN
Bu bölümde listeleme aralıklarında belirtilen iki tarih arası mizan görüntülenir. SERVİS bölümünde belirlenen HESAP DÖNEMİ BAŞLANGIÇ TARİHİ sistem tarafından dikkate alınmaz. AÇILIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse açılış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır, boş bırakılırsa açılış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz. KAPANIŞ FİŞİ parametresi işaretlenirse kapanış fişinde kullanılan hesaplar göz önüne alınarak mizan raporunda yer alır, boş bırakılırsa kapanış fişinde kullanılan hesaplar mizan dökümünde işleme alınmaz.
4.2.4.AÇILIŞ MİZANI
Bu bölümde sadece açılış fişinde kullanılan hesaplar ve tutarları göz önüne alınarak açılış mizanı ekrana veya yazıcıya dökülür. Ekranda bulunan parametrelere uygun cevaplar verilerek döküm alınır. AÇILIŞ TARİHİ hanesine açılış fişinin kesilmiş olduğu ay ve yıl yazılır.
4.2.5.KAPANIŞ MİZANI
Bu bölümde sadece kapanış fişinde kullanılan hesaplar ve tutarları göz önüne alınarak kapanış mizanı ekrana veya yazıcıya dökülür. Ekranda bulunan parametrelere uygun cevaplar verilerek döküm alınır. KAPANIŞ TARİHİ hanesine kapanış fişinin kesilmiş olduğu ay ve yıl yazılır.
4.3.BİLANÇO/GELİR TABLOSU
4.3.1.BİLANÇO
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257.maddelerinin Maliye ve Gümrük Bakanlığınca hazırlanan yeni tek düzen hesap çerçevesi, hesap planı ve hesap planının işleyiş tarzına göre hazırlanan bu bölüm kendi içinde dört bölüme ayrılır.
4.3.1.1. BİLANÇO DÖKÜMÜ
BİLANÇO TANIMLARI bölümünde hazırlanan tanımlara göre, arzu edilen ay TABLO TARİHİ'ne yazılarak bilanço alma imkanı getirilmektedir. Eğer bilanço dökümünüzü belirli tarihten itibaren almak isterseniz BAŞLANGIÇ TARİHİ kullanarak istediğiniz sonuca varabilirsiniz.
Birden fazla bilanço tanım dosyası kullanılıyorsa TANIM DOSYASI parametresine bilanço dökümü sırasında kullanılacak bilanço tanım dosyası yazılır. Birden fazla bilanço dizayn dosyası kullanılıyorsa DİZAYN DOSYASI parametresine bilanço dökümü sırasında kullanılacak bilanço dizayn dosyası yazılır. Sistemden ayrıntılı veya özet bilanço alınabilir. Ayrıca 80 kolonluk yazıcılar için Aktif ve Pasif blokları alt alta veya 136 kolonluk yazıcılar için Aktif ve Pasif blokları yan yana döküm alınabilir. TANIM DOSYA LİSTESİ tuşu kullanılarak istenilen şekilde döküm alınabilir. Tanım dosyası sahasında iken TANIM DOSYASI kullanılırsa kullanıcı tarafından tanımlanan ".DAT" uzantısına sahip bilanço tanımı dosyaları, dizayn dosyası üzerinde iken kullanılırsa ".DFB" uzantısına sahip bilanço dizayn dosyaları ekrana gelir. Aşağıda çeşitli bilanço tanım dosyaları açıklanmıştır:
Dosya Adı Aktif-Pasif Blokları
------------- --------------------
biltabdt.dfb Yan yana
biltabda.dfb Alt alta
Bilanço dökümünüzde bakiyesiz hesapların bulunmasını istemiyorsanız BAKİYESİZ HESAPLAR parametresi boş bırakılmalıdır. Bilanço dökümünüzle beraber BİLANÇO DİPNOT TANIMI'nda hazırlamış olduğunuz dipnot yazdırılacaksa DİPNOT YAZILACAK MI parametresi işaretlenmelidir. Raporu yazıcıdan alırken ana başlıkların koyu yazılması istenirse ANA BAŞLIKLAR KOYU parametresi işaretli olmalıdır. Ekrana veya yazıcıya alınacak bilanço dökümünün rakamlarını Bir, Bin, Milyon, Milyar, Trilyona bölerek küçültülmesi için RAKAM KATSAYISI parametresi kullanılır. Bu parametrede belirtilen katsayı bilanço tablosunun en başında parantez içinde yazılır. Bu bölümde dikkat edilmesi gereken bir husus, SERVİS bölümünde tanımlanan HESAP DÖNEMİ BAŞLANGIÇ TARİHİ�nin, çıkarılacak olan bilançonun başlangıç tarihi belirtilmemişse ilk tarihi olarak kabul edileceğidir. Yani HESAP DÖNEMİ BAŞLANGIÇ TARİHİ ile listeleme aralıklarında belirlenen TABLO TARİHİ arasındaki hareketlerin bilançosu çıkarılacaktır. Ekranda gerekli parametreler hazırlandıktan sonra ekrana veya yazıcıya liste alabilirsiniz. Ancak yazıcıya dipnot tanımları ile beraber liste alınması için "biltabdn.dfb" dizayn dosyasının bulunması gerekir. Bu dosyanın kullanıcı tarafından değiştirilmemesi gerekir.
Bu bölümde istenirse CARİ YIL DEĞERLERİ ileride kullanılmak üzere saklanabilir. Bunun için F2 tuşu kullanılır. Bu tuşa basıldığı zaman program sadece cari yıl değerlerini bulur ve bu değerleri ilgili hesap aralıklarıyla beraber "btXXY.dat" dosyasında saklar.(XX:çalışılan yılın son iki rakamı, Y:Çalışılan Dönem) Bir sonraki yıl(dönem) bilanço çıkartılırken eğer bir önceki yıla ait değerleri içeren dosya bulunmuşsa program kullanıcıya bu dosyadaki değerleri kullanmak isteyip istemediğini sorar, cevap �evet� ise dosyadan bir yıl önceki değerler okunur ve önceki dönem değerleri olarak kullanılır. Burada dikkat edilecek husus bilanço tanımları yapılırken kullanılan hesap aralıklarının değiştirilmemesidir, aksi taktirde değer sıfır olarak gelir. Soruya �hayır� cevabı verilirse önceki dönem değerleri mizan değerlerinden okunur. Bilhassa kapanış işlemlerinden önce bu tuş yardımıyla değerler saklanmalıdır. Aksi taktirde hesaplar kapatıldığı için bir sonraki dönem bilanço çıkartılırken önceki dönem değerleri boş gelir. Saklanan bu değerler istenirse cari yıl değerleri olarak ta kullanılabilir. Bunun için yukarıdakine benzer işlem yapılır.
Bilanço dökümü sırasında bir önceki yıla ait değerler istenirse cari yıl açılış fişine bakarak ta alınabilir. Bunun için çıkan soruya �evet� demek yeterli olacaktır.
4.3.1.2. BİLANÇO TANIMI
Bu bölümde yapılan bilanço tanımları, bilanço dökümü bölümünde alınacak bilançoya baz teşkil etmektedir. Bu bölüme girildiğinde ekrana default olarak "biltablo.dat" dosyası ismi altında hazırlanmış bilanço tanımları gelecektir. Dilerseniz bu dosyanın ismini arzu ettiğiniz bir isimle değiştirerek bilanço tanım dosyasını kendi dileğinize göre tanımlayabilirsiniz. Tanım dosyası yazıldıktan sonra TAMAM tuşuna basarak tanımlamaları yapmaya başlayabilirsiniz. Bu tanımların ne şekilde sisteme verileceğini inceleyecek olursak:
1 -Bölüm kodları AKT(Aktif) ve PAS(Pasif) olmak şartıyla belirtilmelidir.
2 -A, Ana Başlık; B, Alt Başlık görevi yapmaktadır. C, Bilançoda yer alacak hesaplar ve isimleri karşılarına yazılır.
Anlaşılacağı gibi bilanço tanımı mevcut olan hesap planına göre yapılmaktadır. İlk satırda BÖLÜM başlığının altında ilk önce AKT(Aktif) hesapların tanımının yapıldığı görülmektedir. Yanındaki (SATIR KODU başlığı altında) A harfi, ana başlıkların tanımlanacağını belirtmek için satır koduna yazılır. Yanındaki başlık sütununa da bu bölüm başlığı yazılmıştır. SATIR KODU başlığının altına, hesapların girildiğini gösteren C harfi yazılmıştır. Pasif hesaplar da bu şekilde tanımlandıktan sonra sisteme F2 tuşuyla kaydedilir. Bilanço tanımı sırasında hesap aralığı kebir bazında işleme alınır.
4.3.1.3. BİLANÇO DİPNOT TANIMI
Bu bölümde bilanço dökümünden sonra ek bilgi olarak yazdırılması gereken dipnotlar tanımlanır. Ekranda bulunan maddeler ayrı ayrı gerektiği gibi doldurulur. Hesap planında tanımlanan hesaplarla bağlantısı yoktur. Tanımlar bizzat kullanıcı tarafından yapılmalıdır. Tanımlama işlemi tamamlandıktan sonra KAYIT tuşu ile bilanço dipnot tanımları kayıt edilir. Kayıt edilen bu tanımlar sistemde �biltabdn.dat� dosyasında saklanır.
4.3.1.4. GEÇMİŞ YIL DEĞERLERİ
Bu bölümde bu yıla veya daha önceki yıllara ait bilanço değerleri manuel olarak girilebilir. Bu bölüme girildiği zaman önce hangi tabloya göre değer girileceği, arkasından da hangi yıla ait değer girileceği birer çerçeve içinde belirtilir. Daha sonra tablo tanımına uygun olarak bilanço değerlerini girecek şekilde bir ekran gelir. Burada değerler girildikten sonra KAYIT tuşu ile değerler dosyaya kaydedilir. Bu bilgiler bilanço dökümü sırasında çıkan sorulara uygun cevaplar verilerek kullanılabilir.
4.3.2.GELİR TABLOSU
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257.maddelerinin Maliye ve Gümrük Bakanlığınca hazırlanan yeni tek düzen hesap çerçevesi, hesap planı ve hesap planının işleyiş tarzına göre hazırlanan bu bölüm de bilançoda olduğu gibi kendi içinde dört bölüme ayrılır.
4.3.2.1. GELİR TABLOSU DÖKÜMÜ
Bu bölümde bulunan parametrelerin şekli ve kullanılışı bir önceki bölümde anlatılanlara çok benzer, sadece tanım ve dizayn dosya isimleri değişir.
4.3.2.2. GELİR TABLOSU TANIMI
Bu bölümde de bilanço tanımlarında olduğu gibi mevcut olan hesap planına göre gelir tablosu tanımları yapılmakta, yapılan gelir tablosu tanımları, gelir tablosu dökümü bölümünde alınacak listeye baz teşkil etmektedir. Bu bölüme girildiğinde ekrana default olarak "geltabdt.dat" dosyası ismi altında hazırlanmış gelir tablosu tanımları gelecektir. Dilerseniz bu dosyanın ismini arzu ettiğiniz bir isimle değiştirerek gelir tablosu tanım dosyasını kendi dileğinize göre tanımlayabilirsiniz. Tanım dosyası yazıldıktan sonra tanım yapılacak ekrana gelinir. Bu ekranda tanım yapmaya başlayabilirsiniz. Bu tanımların ne şekilde sisteme verileceğini inceleyecek olursak:
1-Bölüm kodları GEL (Gelir) veya GİD (Gider) olabilir. Normalde hiçbir fonksiyonu yoktur. Bilgi olarak kullanılır.
2-A, Ana Başlık; B, Alt Başlık görevi yapmaktadır. C, Bilançoda yer alacak hesaplar ve isimleri karşılarına yazılır.
Anlaşılacağı gibi gelir tablosu tanımı mevcut olan hesap planına göre yapılmaktadır. İlk satırda BÖLÜM başlığının altında ilk önce bölüm kodu bulunmaktadır. Yanındaki (SATIR KODU başlığı altında) B harfi, alt başlığın tanımlanacağını belirtmek için satır koduna yazılır. Yanındaki başlık sütununa da alt bölüm başlığı yazılmıştır. Hesap aralığı sütununa da kapsadığı hesapların kod aralığı yazılır. SATIR KODU başlığının altına, hesapların girildiğini gösteren C harfi kullanılır. Gelir tablosu tanımı sırasında hesap aralığı kebir bazında işleme alınır.
Gelir tablosunda tanımlar yapıldıktan sonra KAYIT tuşu ile mutlaka kayıt yapılmalıdır. Dilerseniz bu ekranda yapılan tanımları YAZDIRMA tuşu ile yazıcıdan alabilirsiniz.
4.3.2.3. GELİR TABLOSU DİPNOT TANIMI
Bu bölümde gelir tablosu dökümünden sonra ek bilgi olarak yazdırılması gereken dipnotlar tanımlanır. Ekranda bulunan maddeler ayrı ayrı gerektiği gibi doldurulur. Hesap planında tanımlanan hesaplarla bağlantısı yoktur. Tanımlar bizzat kullanıcı tarafından yapılmalıdır. Tanımlama işlemi tamamlandıktan sonra KAYIT tuşu ile gelir tablosu dipnot tanımları kayıt edilir. Kayıt edilen bu tanımlar sistemde �geltabdn.dat� dosyasında saklanır.
4.3.2.4. GEÇMİŞ YIL DEĞERLERİ
Bu bölümde bu yıla veya daha önceki yıllara ait gelir tablosu değerleri manuel olarak girilebilir. Kullanılışı bilanço bölümünde anlatıldığı gibidir.
4.3.3.SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU
Bu tablo, işletmenin dönem içindeki stok hareketleri ile satılan mamül, yarımamül, ilk madde ve malzeme ile ticari mal gibi maddelerin ve satılan hizmetlerin maliyetini kapsar. Bu bölüm kendi içinde tablo dökümü ve geçmiş yıl değerleri alt bölümlerine ayrılır.
SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU DÖKÜMÜ
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir.
Tablo Tarihi
Tablonun alınacağı tarihi yazılır,
Başlangıç Tarihi
Alınacak tablonun başlangıç tarihi yazılır,
Tablo Dizayn Dosyası
Dizayn dosya ismi tanımlanır. Default olarak "satmaldt.dfb" dosya ismi ekrana gelir. Eğer başka bir dosya ismi tanımlanacaksa TANIM DOSYA LİSTESİ tuşu ile ekrana gelen pencereden dizayn dosyası seçilir.
Rakam Katsayısı
Ekrana veya yazıcıya alınacak tablo dökümünün rakamlarını Bir, Bin, Milyon, Milyar, Trilyona bölerek küçültülmesi için kullanılır. Bu parametrede belirtilen katsayı bu tablonun enbaşında parantez içinde yazılır.
Tablo aşağıdaki şekilde hesaplanır.
ÜRETİM FAALİYETİ
- Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri 710 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
- Direkt İşçilik Giderleri 720 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
- Genel Üretim Giderleri 730 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
- Yarı Mamül Kullanımı [D1-D2] işleminin sonucu yazılır.
1- Dönem Başı Stok (+) 151 nolu hesabın açılış tutarı yazılır.
1- Dönem Sonu Stok (-) 151 nolu hesabın bakiye tutarı yazılır.
ÜRETİLEN MAMÜL MALİYETİ [A+B+C+D] işleminin sonucu yazılır.
- Mamül Stoklarında Değişim [E1-E2] işleminin sonucu yazılır.
1- Dönem Başı Stok (+) 152 nolu hesabın Açılış tutarı yazılır.
1- Dönem Sonu Stok (-) 152 nolu hesabın Bakiye tutarı yazılır.
- SATILAN MALIN MALİYETİ [A+B+C+D+E] işleminin sonucu yazılır.
TİCARİ FAALİYET
- Dönem Başı Ticari Mallar Stoku (+) 153 nolu hesabın Açılış tutarı yazılır.
- Dönem İçi Alışlar (+) 153 nolu hesabın borç tut. - 153 nolu hesabın Açılış tut. yazılır.
- Dönem Sonu Ticari Mallar (-) 153 nolu hesabın Bakiye tutarı yazılır.
- SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ [A+B-C] işleminin sonucu yazılır.
- SATILAN HİZMET MALİYETİ 740 nolu hesabın Bakiye tutarı yazılır.
SATIŞLARIN MALİYETİ (I+II+III) [I+II+III] işleminin sonucu yazılır.
GEÇMİŞ YIL DEĞERLERİ
Bu bölümde bu yıla veya daha önceki yıllara ait satışların maliyeti tablosu değerleri manual olarak girilebilir. Kullanılışı bilanço/gelir tablosu bölümlerinde anlatıldığı gibidir.
4.4.MALİ ANALİZLER
4.4.1.AYLIK YEVMİYE TOPLAMLARI
Mizan değerleri paralelinde, ETA:MUHASEBE son 24 ayın aylık yevmiye toplamlarını da saklamaktadır. Raporlama fonksiyonundan öte YEVMİYE TOPLAMLARI ve MİZAN DEĞERLERİ muhasebe sisteminin hatasız kullanılıp kullanılmadığının da kontrol edilmesi imkanını getirmektedir. Söz konusu raporlardaki herhangi bir aksaklık, geçmiş aylardan birinin mizan naklinin hatalı ya da eksik olduğunu ifade etmektedir. Mizan değerlerinde olduğu gibi yevmiye toplamları da sene başından beri yürütülen toplam değerlerden ziyade aylık toplam borç/alacak değerlerini ifade etmektedir. Klasik anlamda mizan ve yevmiye toplamlarını elde etmek için YEVMİYE DEFTERİ, MİZAN ve AYLIK MİZAN bölümleri kullanılmalıdır.
4.4.2.MİZAN DEĞERLERİ
ETA:MUHASEBE her hesap için 24 aylık aktivite değerlerini saklayabilmektedir. Herhangi bir ay için MİZAN NAKLİ yapıldığında, hesapların aylık borç/alacak toplamları sisteme kaydedilmektedir(ana dosyaya). MİZAN DEĞERLERİ bölümünde, istenilen hesapların son 24 ay itibarı ile aktivitelerini raporlama imkanı elde edilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, bahsi geçen mizan değerlerinin mizanda olduğu gibi alışılmış kümülatif mizan değerleri olmadıkları, buna mukabil bir ay boyunca bir hesabın gördüğü aktiviteyi yansıttıklarıdır. Söz konusu aylık değerler sene başından itibaren toplandıklarında alışılmış kümüle mizan değerleri elde edilmektedir.
4.4.3.HESAP GRAFİKLERİ
Mali analizlere görsel bir boyut katmak üzere ETA:MUHASEBE, aylık hesap aktivitelerini grafikler halinde de görüntülemektedir. Aynı anda üç hesabın aylık veya kümüle aktiviteleri histogramlar halinde ekrana getirilebilmektedir. Aynı grafik arzu edilirse yazıcıdan da alınabilmektedir.
Hesap grafikleri bölümünde aynı anda üç ayrı hesabın bir senelik aktivitesi görüntülenebilmekte, görsel olarak kıyaslanması imkanı elde edilmektedir. Söz konusu bir senelik peryod herhangi bir aydan başlayabilmekte, hesapların isteğe göre borç veya alacak olarak bakiye veya toplam değerleri görüntülenebilmektedir.
Hesap grafiklerinde kullanılan 1.1e+009 gibi rakamlar hesapların tutar toplamını içermektedir. Rakam toplamları fazla olduğu için desimal olarak değerleri ekrana veya yazıcıya basılmaktadır. Bu değerlerin nasıl okunduğunu isterseniz bir örnekle gösterelim;
1.1e+009 değerinde 009 değerinin anlamı bu rakama göre en başta bulunan değerden itibaren virgülle kaydırma işlemi yapılır ve geri kalan değer kadar toplamın sonuna �0� ilave edilir. Yani ilk aşamada 1.1e bir sağa virgülle ayrılır 11 değerini alır. 009 Değeri 1.1e'de bir sağa virgül kaydırıldığı için 008 kalmıştır. Bu durumda 11 sayısının yanına 8 adet 0 değeri yazılır ve 11,00000000 değeri bulunur. Bulunan bu değer 3 lü gruplara ayrılarak 1,100,000,000 toplam değeri bulunur.
Örnekler;
1.1e+009 = 1,100,000,000
1.2e+008 = 120,000,000
9.7e+007 = 97,000,000 vb.
4.4.4.BİLGİ RAPORU
Gün/dönem içinde yapılan işlemlerin kısa bir analizini yapan yönetim bilgi raporudur. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. Bu ekranın üst kısmında dönem tarihinin ve işleme alınacak hesapların belirtildiği kıstaslar bulunur. TARİH kıstasları kullanıcı tarafından belirtilmezse sistem tarihi baz alınır. Ekranın alt kısmında ise döküme alınacak hesaplar çalışma ve bakiye durumlarına göre ayrıca belirlenebilir.
İşleme katılacak hesaplar yukarıda belirtilen kıstaslara ilave olarak HESAP KODLARI tuşuna basıldığı zaman gelen ekranda bulunan hesap kodları da baz alınarak belirlenir. Böylece tüm hesap planı yerine sadece bu ekranda belirtilen hesaplar işleme alınır.