verword
06-02-2008, 00:57 AM
Bu bölüm kendi içinde YENİDEN DEĞERLEME, AMORTİSMAN AYRILMASI ve DEVİR Alt-Bölümlerine ayrılır.
3.1.YENİDEN DEĞERLEME
İşletmelerde kayıtlı bulunan demirbaşların enflasyon nedeniyle değerlerinde düşmeler meydana gelebilir. Bu demirbaşların günün piyasa değerine yaklaşabilmesi için devletin belirlediği bir katsayı yüzdesi uygulanarak yeniden değerlendirme işlemi yapılır. Yeniden değerlendirme, demirbaşın aktif değeri ve birikmiş amortismanın kanunen tespit edilen yeniden değerleme oranı ile çarpılarak yeni değerinin bulunması işlemidir. Yeniden değerlendirme işlemi yapılmadan önce aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir.
- Yeniden değerlendirme yapılmadan önce demirbaşın kayıtlı olan değerinden demirbaş için ayrılmış olan birikmiş amortisman düşülerek değerlemeden önceki gerçek aktif değeri bulunur.
- Değerlemeden sonraki gerçek aktif değer bulunur. Değerlemeden sonraki gerçek aktif değer ile değerlemeden önceki gerçek aktif değer arasındaki fark değer artışını verir.
- Değer artışı, değer artışı fonu hesabında bilançonun pasifinde gösterilir.
- Yıl içinde alınmış olan demirbaşın yeniden değerlenmesine ancak bir yıl sonra başlar.
- Yeniden değerlemenin ait olduğu yılda yapılmaması halinde değerlemenin yapılmadığı yıl için daha sonraki yıl veya yıllarda değerleme yapılamaz.
- Yeniden değerlemeye tabi tutulan bir sabit kıymetin satılması halinde değer artışı fonu birikmiş amortisman gibi işleme tabi tutulur.
- Gelir vergisi mükelleflerinde yeniden değerlemeye tabi tutulmuş sabit kıymetler için amortismanlar değerlemeden önceki değer üzerinden ayrılır.
- Bilindiği gibi 1999 yılı ve sonrasında 3�er aylık dönemler halinde gelir tablosunun çıkartılması ve bunun üzerinden peşin vergi ödenmesi gerekmektedir. Buna bağlı olarak yeniden değerleme işlemleri de 3�er aylık dönemler halinde yapılabilmektedir. Bu durumda yeniden değerleme işlemi yapılırken yeniden değerleme oranı çalışılan döneme bağlı olarak 3-6-9-12 aylık olarak belirtilmelidir.
Örneğin; 6.000.000TL değerindeki demirbaşın birikmiş amortismanı 1.500.000TL olsun.
Değerlemeden Önceki Gerçek Aktif Değer:
6.000.000 - 1.500.000 = 4.500.000TL
Değerlemeden Sonraki Değer:
6.000.000 x %70.4 = 4.224.000 + 6.000.000 = 10.224.000TL
1.500.000 x %70.4 = 1.056.000 + 1.500.000 = 2.556.000TL
Değerlemeden Sonraki Gerçek Aktif Değer:
10.224.000 - 2.556.000 = 7.668.000TL
Değer Artışı:
7.668.000 - 4.500.000 = 3.168.000TL
3.2.AMORTİSMAN AYIRMA VE DEVİR
Amortisman, sabit kıymetlerin(demirbaşların, nakil vasıtaların, binaların, fabrikaların vb.) yıpranma payına verilen addır. Bir sabit kıymetin amortismana tabi tutulabilmesi için;
1- Bir yıldan fazla kullanılabilir olması,
2- Sabit kıymetlerin aşınmaya ve yıpranmaya tabi olması,
3- Fatura değerinin 500.000.- TL'yi geçmesi gerekmektedir.
Demirbaş programında yer alan amortisman ayrımı işlemi demirbaş kartlarındaki aktif değerlerden normal ve hızlandırılmış oranlara göre amortisman ayırır. Yılın ilk 3 döneminde amortisman değerlerini kartlarda bulunan ilgili sahalara işler, dönemi 1 arttırır. Son dönem ise değerleri çalışılan yıla ait bölüme işler, çalışılan yılı 1 arttırıp dönemi 1.döneme çevirir.
6 Temmuz 1994 tarihinden sonra girilen demirbaş kartlarına amortisman ayrılırken sadece ilk yıl olmak kaydı ile amortisman girdiği yıl firmada aktif bulunduğu ayla orantılı şekilde çalışır. Örneğin; 8.Ayda girilen demirbaş kartına amortisman uygulandığında 8/12 oranında amortisman uygulanır.
NORMAL AMORTİSMAN AYRIMI
Normal seçeneğinde amortisman sabit kıymetin(demirbaşın) maliyet değeri(giriş değeri) ile amortisman yüzdesinin çarpılması suretiyle(a) veya giriş değerinin amortisman ayırma yıl sayısına bölünmesi(b) suretiyle bulunur. Örneğin; 1994 yılında alınan bir demirbaşın maliyet değeri 40.000.000.- TL'dir. Bu demirbaş için tespit edilen normal amortisman yüzdesi %25 olursa amortisman değeri,
a) Maliyet değeri x % = Amortisman
40.000.000 x %25 = 10.000.000
b) Maliyet değeri / yıl sayısı = Amortisman
1/0.25= 4(yıl) 40.000.000 / 4 = 10.000.000
YILLAR GİRİŞ DEĞ. BİRİK.AMORT. AYRILAN AMORT. AMORT. YÜZDESİ
1994 40.000.000 10.000.000 25
1995 30.000.000 10.000.000 10.000.000 25
1996 20.000.000 20.000.000 10.000.000 25
1997 10.000.000 30.000.000 9.999.999 25
1998 1 39.999.999
HIZLANDIRILMIŞ AMORTİSMAN AYRIMI(AZALAN KALANLAR USULÜ)
Bu yöntem bilanço hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerce isteğe bağlı olarak uygulanabilir. Hızlandırılmış yöntemde tespit edilen normal amortisman yüzdesinin iki katı alınır. Sonuç %50 den fazla ise %50 oranı uygulanır. Amortisman ayırma yıl sayısı, normal amortisman yüzdesine (%) göre bulunur. Her yıl ayrılan amortismanlar maliyet değerinden (giriş değerinden) düşülür. En son kalan değer maliyet amortismanı olarak ayrılır. Örneğin; 01/01/1994 yılında alınan bir demirbaşın maliyet değeri 5.000.000.-, bu demirbaş için tespit edilen amortisman yüzdesi ise %20 olsun.
YILLAR GİRİŞ DEĞ. BİRİK.AMORT. AYRILAN AMORT. AMORT. YÜZDESİ
1994 5.000.000 2.000.000 40
1995 3.000.000 2.000.000 1.200.000 40
1996 1.800.000 3.200.000 720.000 40
1997 1.080.000 3.920.000 432.000 40
1998 648.000 4.352.000 647.999 40
1999 1 4.999.999
3.1.YENİDEN DEĞERLEME
İşletmelerde kayıtlı bulunan demirbaşların enflasyon nedeniyle değerlerinde düşmeler meydana gelebilir. Bu demirbaşların günün piyasa değerine yaklaşabilmesi için devletin belirlediği bir katsayı yüzdesi uygulanarak yeniden değerlendirme işlemi yapılır. Yeniden değerlendirme, demirbaşın aktif değeri ve birikmiş amortismanın kanunen tespit edilen yeniden değerleme oranı ile çarpılarak yeni değerinin bulunması işlemidir. Yeniden değerlendirme işlemi yapılmadan önce aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir.
- Yeniden değerlendirme yapılmadan önce demirbaşın kayıtlı olan değerinden demirbaş için ayrılmış olan birikmiş amortisman düşülerek değerlemeden önceki gerçek aktif değeri bulunur.
- Değerlemeden sonraki gerçek aktif değer bulunur. Değerlemeden sonraki gerçek aktif değer ile değerlemeden önceki gerçek aktif değer arasındaki fark değer artışını verir.
- Değer artışı, değer artışı fonu hesabında bilançonun pasifinde gösterilir.
- Yıl içinde alınmış olan demirbaşın yeniden değerlenmesine ancak bir yıl sonra başlar.
- Yeniden değerlemenin ait olduğu yılda yapılmaması halinde değerlemenin yapılmadığı yıl için daha sonraki yıl veya yıllarda değerleme yapılamaz.
- Yeniden değerlemeye tabi tutulan bir sabit kıymetin satılması halinde değer artışı fonu birikmiş amortisman gibi işleme tabi tutulur.
- Gelir vergisi mükelleflerinde yeniden değerlemeye tabi tutulmuş sabit kıymetler için amortismanlar değerlemeden önceki değer üzerinden ayrılır.
- Bilindiği gibi 1999 yılı ve sonrasında 3�er aylık dönemler halinde gelir tablosunun çıkartılması ve bunun üzerinden peşin vergi ödenmesi gerekmektedir. Buna bağlı olarak yeniden değerleme işlemleri de 3�er aylık dönemler halinde yapılabilmektedir. Bu durumda yeniden değerleme işlemi yapılırken yeniden değerleme oranı çalışılan döneme bağlı olarak 3-6-9-12 aylık olarak belirtilmelidir.
Örneğin; 6.000.000TL değerindeki demirbaşın birikmiş amortismanı 1.500.000TL olsun.
Değerlemeden Önceki Gerçek Aktif Değer:
6.000.000 - 1.500.000 = 4.500.000TL
Değerlemeden Sonraki Değer:
6.000.000 x %70.4 = 4.224.000 + 6.000.000 = 10.224.000TL
1.500.000 x %70.4 = 1.056.000 + 1.500.000 = 2.556.000TL
Değerlemeden Sonraki Gerçek Aktif Değer:
10.224.000 - 2.556.000 = 7.668.000TL
Değer Artışı:
7.668.000 - 4.500.000 = 3.168.000TL
3.2.AMORTİSMAN AYIRMA VE DEVİR
Amortisman, sabit kıymetlerin(demirbaşların, nakil vasıtaların, binaların, fabrikaların vb.) yıpranma payına verilen addır. Bir sabit kıymetin amortismana tabi tutulabilmesi için;
1- Bir yıldan fazla kullanılabilir olması,
2- Sabit kıymetlerin aşınmaya ve yıpranmaya tabi olması,
3- Fatura değerinin 500.000.- TL'yi geçmesi gerekmektedir.
Demirbaş programında yer alan amortisman ayrımı işlemi demirbaş kartlarındaki aktif değerlerden normal ve hızlandırılmış oranlara göre amortisman ayırır. Yılın ilk 3 döneminde amortisman değerlerini kartlarda bulunan ilgili sahalara işler, dönemi 1 arttırır. Son dönem ise değerleri çalışılan yıla ait bölüme işler, çalışılan yılı 1 arttırıp dönemi 1.döneme çevirir.
6 Temmuz 1994 tarihinden sonra girilen demirbaş kartlarına amortisman ayrılırken sadece ilk yıl olmak kaydı ile amortisman girdiği yıl firmada aktif bulunduğu ayla orantılı şekilde çalışır. Örneğin; 8.Ayda girilen demirbaş kartına amortisman uygulandığında 8/12 oranında amortisman uygulanır.
NORMAL AMORTİSMAN AYRIMI
Normal seçeneğinde amortisman sabit kıymetin(demirbaşın) maliyet değeri(giriş değeri) ile amortisman yüzdesinin çarpılması suretiyle(a) veya giriş değerinin amortisman ayırma yıl sayısına bölünmesi(b) suretiyle bulunur. Örneğin; 1994 yılında alınan bir demirbaşın maliyet değeri 40.000.000.- TL'dir. Bu demirbaş için tespit edilen normal amortisman yüzdesi %25 olursa amortisman değeri,
a) Maliyet değeri x % = Amortisman
40.000.000 x %25 = 10.000.000
b) Maliyet değeri / yıl sayısı = Amortisman
1/0.25= 4(yıl) 40.000.000 / 4 = 10.000.000
YILLAR GİRİŞ DEĞ. BİRİK.AMORT. AYRILAN AMORT. AMORT. YÜZDESİ
1994 40.000.000 10.000.000 25
1995 30.000.000 10.000.000 10.000.000 25
1996 20.000.000 20.000.000 10.000.000 25
1997 10.000.000 30.000.000 9.999.999 25
1998 1 39.999.999
HIZLANDIRILMIŞ AMORTİSMAN AYRIMI(AZALAN KALANLAR USULÜ)
Bu yöntem bilanço hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerce isteğe bağlı olarak uygulanabilir. Hızlandırılmış yöntemde tespit edilen normal amortisman yüzdesinin iki katı alınır. Sonuç %50 den fazla ise %50 oranı uygulanır. Amortisman ayırma yıl sayısı, normal amortisman yüzdesine (%) göre bulunur. Her yıl ayrılan amortismanlar maliyet değerinden (giriş değerinden) düşülür. En son kalan değer maliyet amortismanı olarak ayrılır. Örneğin; 01/01/1994 yılında alınan bir demirbaşın maliyet değeri 5.000.000.-, bu demirbaş için tespit edilen amortisman yüzdesi ise %20 olsun.
YILLAR GİRİŞ DEĞ. BİRİK.AMORT. AYRILAN AMORT. AMORT. YÜZDESİ
1994 5.000.000 2.000.000 40
1995 3.000.000 2.000.000 1.200.000 40
1996 1.800.000 3.200.000 720.000 40
1997 1.080.000 3.920.000 432.000 40
1998 648.000 4.352.000 647.999 40
1999 1 4.999.999