xmen
22-12-2007, 02:43 AM
DATABANK
1.GİRİŞ
2.DOSYA İŞLEMLERİ
3.GÖRÜNTÜ İŞLEMLERİ
4.BİLGİ GİRİŞ İŞLEMLERİ
5.DİZAYN MENÜSÜ
6.RAPORLAR
7.SERVİS
8.ANA MENÜ BUTONLARI
1.GİRİŞ
ETA:DATABANK, kayıtlarınızı bilgisayarda takip et****ze olanak tanıyacak bir program modülüdür. Söz konusu programda yeni databank kartları tanımlayacak, eski databank kartları üzerinde tadilat işlemleri yapacak, etiket ve antet basacak, kendinizin belirlediği indeksler doğrultusunda çeşitli dökümler alabileceksiniz.
Programınızı çalıştırdığınızda karşınıza boş bir databank ekranı gelir.
ETA:DATABANK programının Ana Bölümleri şunlardır;
DOSYA İŞLEMLERİ, yeni ve eski databank dosyaları üzerinde işlemler,
GÖRÜNTÜ İŞLEMLERİ, ekran dosyaları ve resim işlemleri,
BİLGİ GİRİŞ İŞLEMLERİ, muhtelif kayıt işlemleri,
DİZAYN MENÜSÜ, ekran dizayn dosyası oluşturma işlemleri,
RAPORLAR, muhtelif raporlama işlemleri,
SERVİS İŞLEMLERİ, databank dosyaları ile ilgili muhtelif servis işlemleri.
Bunların dışında menüde yer alan PENCERELER ve YARDIM bölümleri programın çalışması sırasında kolaylık sağlayan bir takım yardımcı fonksiyonlar ihtiva ederler.
2.DOSYA İŞLEMLERİ
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza YENİ DATABANK DOSYASI, DATABANK DOSYASI AÇ, DATABANK DOSYASI KAPA ve ÖRNEK DOSYA YARATMA seçenekleri gelir. En altta bulunan programdan çıkış seçeneği DATABANK programını kapatmaya yarar.
2.1.YENİ DATABANK DOSYASI YARATMA
Programı ilk defa kullanıyorsanız önce yeni dosya açmanız gerekmektedir. Bunun için Dosya İşlemleri/Yeni Databank Dosyası bölümünü seçilir(isterseniz mouse ile tıklatarak veya ALT-Y tuşunu kullanarak ta aynı işlemi gerçekleştirebilirsiniz), karşınıza Data Dosyası Yaratma ekranı gelir.
Databank dosyasında bulunmasını istediğiniz her saha için bir sıra olmak kaydıyla tanımlamaya başlanır.
SAHA ADI: Bu haneye, databank dosyasında bulunması istenilen her saha için bir kod yazılır. Bu kod en fazla 20 karakter olabilir, aynı saha adı birden fazla kullanılamaz, kod girişi sırasında küçük/büyük harf kullanımına dikkat edilmelidir.
TİPİ: Sahanın bilgi girişi sırasında özelliğini belirtir. 1-17 arasında değer alabilir. Tipler aşağıda açıklanmıştır.
1. Serbest: Buraya istenen her şey yazılabilir, herhangi bir kısıtlama yoktur.
2. Tarih: GG/AA/YYYY formunda tarih girişi yapmaya yarar. Saha boyu 10 olmalıdır.
3. Para: 14 veya 18 hane olarak tutar girişi yapar. Noktadan sonraki hane sayısı(küsurat) Servis/Parametreler bölümünde tanımlanmalıdır.
4. Miktar: xxx xxx xxx.xxx Formunda miktar girmeye yarar. Saha boyu 15 olmalıdır.
5. Tamsayı: xxx xxx xxx Formunda sayı girmeye yarar. Saha boyu 11 olmalıdır. (İstenirse saha boyu olarak 1/2/3/7 kullanılabilir.)
6. Kod: Verilen bilgiyi sol tarafa dayayan serbest saha girişidir.
7. Ünvan: Tamamen 6 ile aynıdır.
8. Hesap Kodu: 6 ve 7 Nolu sahalara benzer, "-", "." ",", "/" gibi karakterleri yutar. Saha boyu 20 olmalıdır.
9. Ay: AA/YYYY formunda ay-yıl girişi yapar, saha boyu 7 olmalıdır.
10. Yüzde: xxx.xx Formunda yüzde girişi yapar. Saha boyu 6 olmalıdır.
11. Alfa veya Nümerik: Girilen veri sadece rakamlardan oluşuyorsa sağa yaslar, aksi taktirde hiçbir işlem yapmaz, boy kısıtlaması yoktur.
12. Fiyat: Fiyat girişi yapar, aynen 3 nolu saha gibidir, tek farkı küsurat hane sayısının farklı olmasıdır.
13. Serbest Rakam: 4 numaralı miktar sahasına benzer, saha boyu ve küsurat hane sayısında kısıtlama yoktur.
14. Döviz: Döviz girişi yapar, 3 ve 12 nolu sahalara benzer, bunun da küsurat hane sayısı farklıdır.
15. Tarih: Aynen 2 nolu saha gibi GG/AA/YYYY formunda tarih girişi yapar, 1980 öncesi tarihlere de giriş yapma olanağı verir.
16.Boş, rezerve.
17.Resim: Resim kullanılacağı zaman bu tip seçilir. Boy �0� olarak verilir.
BOYU: Veri giriş sahasının boyunu belirtir. Tip seçildiğinde program o tipe ait boyu otomatik olarak yazar. 1-80 arası herhangi bir değer alabilir(Saha tipine göre kısıtlamalar yukarıda açıklanmıştır).
GEÇERLİLİĞİ: Veri girişi yapılırken kısıtlamalar yapma olanağı sağlar. Örneğin; herhangi bir sahada sadece �E� veya �H� tuşuna basılması isteniyorsa E/H/ tarzında geçerlilik belirtilir. Bu durumda geçerlilik belirtilen hanede sadece �E� veya �H� harfleri kullanılır.
LİSTE: İlgili sahanın raporlarda listeleme aralıkları ekranına çıkması isteniyorsa LİSTE sütununda iken SPACE(boşluk) tuşuna basılır. Bu tuş bulunduğu sahaya kabul() işareti verir.
Yukarıda açıklandığı gibi tüm sahalar doldurularak databank dosyası yapısı belirtilmiş olur.
Daha sonra TAMAM tuşuna basılır, karşınıza çalışılan bölümde bulunan mevcut �*.edb� uzantılı data dosyalarının bir listesi gelir. Dosyanıza bu listede olmayan yeni bir isim verip KAYDET tuşuna bastığınızda hazırlamış olduğunuz data dosyası sisteme bu isim altında kaydedilmiş olur. İşlemin tamamlandığını program bir uyarı ile kullanıcıya belirtir. Dosya adı verirken uzantısını yazmanıza gerek yoktur. Program �.edb� uzantısını otomatik olarak ekler.
2.2.DATABANK DOSYASI AÇMA
Sistemde bulunan mevcut data dosyalarından herhangi birine Dosya İşlemleri/Databank Dosyası Aç bölümü veya Alt-O tuşu yardımıyla ulaşabilirsiniz.
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza �.edb� uzantılı data dosyaları gelecektir. Buradan ulaşmak istediğiniz dosyanın üzerinde seçim yapabileceğiniz gibi dosya adını da yazarak aynı işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Dosyanızı seçtikten sonra karşınıza sırasıyla şifre girişi, indeks belirleme ve ekran belirleme bölümleri gelecektir. Buralardan uygun seçimler yaparak geçtiğinizde databank dosyasını açma işlemini gerçekleştirmiş olacaksınız.
2.3.DATABANK DOSYASI KAPAMA
Üzerinde çalışılan databank dosyasını kapatmak için Dosya İşlemleri menüsünden bu bölüm seçilir.
2.4.ÖRNEK DOSYA YARATMA
Bu bölüm yardımıyla örnek bir databank dosyası yaratabilirsiniz. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza �.edb� uzantılı dosyaların listesini içeren bir ekran gelir. Bu ekranda herhangi bir dosya adı verilerek AÇ tuşuna basılır. Ekrana �Yeni Dosya Açıldı� mesajı gelir. Bu durumda hemen hemen bütün tipleri içeren örnek bir databank dosyası yaratılmış olur. Bu dosyayı kullanmak için yukarıda anlatılan işlemler yapılır.
3.GÖRÜNTÜ İŞLEMLERİ
Bu bölüm yardımıyla görüntü dosyası yükleme ve ekran tanımlama işlemleri gerçekleştirilir.
3.1.RESİM İŞLEMLERİ
Tip olarak 17 verilmiş bir kutuya bilgi girişi yalnızca resim seçme şeklinde olmalıdır. Bu işlemin yapılabilmesi için kursorun resmin geleceği yerde olması gerekir. Bunun için Görüntü İşlemleri menüsünden Resim Yükle bölümü seçilir. Karşınıza bilgisayarda kayıtlı tüm görüntü dosyalarını bölümler halinde listeleyen bir ekran gelir, burada bu karta ait görüntü dosyasının üzerine gidilip seçim yapılır. Bu işlemle seçilen görüntü dosyası karta alınmış olur. Resmin ebatları ekranda bulunan kutunun ebatlarına uymadığı zaman gelen resmin daha büyük veya daha küçük olmasına göre ya kutuya sığmaz veya kutu içinde boşluklar oluşur. Bunu düzeltmek için istenirse aynı menüden Resim Normal/Gerilmiş işlemi seçilir. Bu işlem tekrarlanırsa bir önceki şekle dönülür. Resim sahasındaki görüntüyü kaldırılmak için Resim Sil, gerçek ebatlarıyla ekrana getirmek için de Büyük Resim seçenekleri kullanılır.
3.2.EKRAN DOSYALARI
Bu ekranda karşınıza �.ekr� uzantılı dosyaların bulunduğu bir liste gelecektir. Her data dosyası için kullanılacak ekran dosyası sayısında bir kısıtlama yoktur. İstenen ekran dosyası üzerine gidilerek TAMAM tuşuna basılır, böylece çalışma ekranı belirlenmiş olur, program kayıt giriş ve iptaline, ayrıca rapor almaya hazır hale gelmiş olur. Herhangi bir ekran dosyası seçmeden işleme devam edilemez.
Yeni bir databank dosyası üzerinde ilk defa çalışılırken veya yeni bir ekran görüntüsü tanımlanmak istendiği zaman Yeni tuşuna basılarak ekran tanımlaması yapılır. Ekranın sağ tarafında 4 ayrı buton bulunur. Bunlar sırasıyla Dosya Alanı, Başlık, Çerçeve ve Alan Özellikleridir.
Dosya Alanı: Bu tuşa basıldığı zaman indeks yaratma ekranına benzeyen Dosya Alanı Seçimi ekranı karşınıza gelir. Ekranın sol tarafında yine alan listesi bulunur. Bu ekranda bulunmasını istediğiniz sahalar tek tek veya �>>� butonu kullanılarak toplu halde sağ tarafa aktarılırlar. Yanlışlıkla sağ tarafa aktarılan bir saha �<� tuşuyla tekrar sol tarafa alınabilir. Ekranda görünmesi istenen sahaların tamamı sağ tarafa aktarıldıktan sonra TAMAM tuşuna basılarak işleme devam edilir. Ekrana seçilen sahalar sırasıyla ve her bir saha için bir başlık ve bir de bilgi giriş kutusu olacak şekilde gelirler. Her kutunun etrafında kabartma şeklinde bir çerçeve vardır. Bu çerçeve henüz dizayn aşamasında olduğumuzu gösterir. Mouse yardımıyla kutuların yerleri ve ölçüleri değiştirilebilir. Ayrıca ekranın sağındaki Alan Özellikleri butonu yardımıyla her kutunun zemin rengi, yazı fontu ve yazı rengi gibi özellikleri değiştirilebilir.
Başlık: Bu tuşa basıldığı zaman ekranın sol üst köşesine kendiliğinden bir başlık kutusu gelir. Bu kutu istenen yere taşınarak ve diğer özellikleri de belirlenerek ekrana başlık yazdırma amacıyla kullanılır.
Çerçeve: Bu tuş ta benzer şekilde ekrana pano benzeri bir çerçeve çıkması amacıyla kullanılır. Diğer kutular bu çerçevenin üzerine oturtularak hoş bir ekran görüntüsü sağlanabilir.
Alan Özellikleri: Bu tuş herhangi bir sahanın özelliklerini detaylı olarak belirlemek amacıyla kullanılır. Önce özellikleri belirlenecek sahanın üzerine gidilir, daha sonra bu tuşa basılır, karşınıza Alan Özellikleri ekranı gelir. Bu ekranda sahanın adı, zemin rengi, yazı rengi, yazı fontu ve kutunun pozisyonu belirlenir.
Bu sahaya ait diğer özellikleri de belirlemek amacıyla Diğer Özellikler kısmına geçilir. Burada bu sahaya ait geçerlilik ve balon sırası özellikleri belirlenir.
Tüm kutuların özellikleri bu tuşlar yardımıyla tanımlandıktan sonra dizayn tamamlanmış olur. Dizaynı dosyaya kaydetmek için Görüntü İşlemleri menüsünden Ekran Dosyasını Sakla işlemi seçilir. Karşınıza �.ekr� uzantılı dosyaların listesi gelir, bu ekranda istediğiniz dosya adını vererek veya bulunan dosyalardan bir tanesini seçerek dosya adını belirleyip Kaydet tuşuna basınız.
Bu durumda dosya kaydedilmiş olmakla beraber henüz dizayn modundadır, giriş moduna geçmek için aynı menüde bulunan Giriş Modu/Dizayn Modu(Alt+G) işlemi seçilir, böylece program bilgi girişine ve rapor almaya hazır hale gelmiş olur.
4.BİLGİ GİRİŞ İŞLEMLERİ
Bu bölüm programın hemen her yerinde geçerli olan tuşların kullanımını içerir.
Databank dosyasına girdiğiniz zaman eğer dosyaya daha önce bilgi girilmiş ise kayıtlı bilgilerden en önde gelen(indeksli çalışmada kodu en küçük olan, indekssiz çalışmada kayıt nosu en küçük olan) kayıt ekrana gelir. Eğer daha önceden herhangi bir kayıt girilmemişse bir uyarıyla beraber boş bir ekran karşınıza gelir. Ekranda bulunan bilgi giriş kutuları uygun şekilde doldurulur. Kutuları doldururken bilgilerin kutunun tipine uygun olmasına dikkat edilmelidir, örneğin tarih tipli bir kutuya(TİP:2) girilen bilgi, tarih formatında olmalıdır veya tutar tipindeki bir kutuya(TİP:3) sadece rakamlardan oluşan bilgi girilmelidir.
Ekranda bulunan tüm bilgi giriş kutuları doldurulduktan sonra Bilgi Giriş İşlemleri menüsünden Yapılan Değişikliği Sakla(Ctrl-K) işlemi seçilerek bilgi son haliyle kaydedilmiş olur. Daha sonra aynı menüden Yeni Kayıt Ekle(Ctrl-E) işlemi yardımıyla ekran temizlenerek yeni kayıt girişine hazır hale getirilir. Bu şekilde bilgi kayıt işlemlerine devam edilir. Ekranda bulunan bir bilgiyi kaydettikten sonra ekranın temizlenmeden yeni bir kayda hazır hale gelmesi için ise Yeni Kart Olarak Kaydet işlemi yapılır. Böylece birbirine benzeyen kartların kaydı sırasında kolaylık sağlanmış olur.
Daha önce kaydedilmiş bulunan kartlara ulaşmak için muhtelif yöntemler mevcuttur. Bunlardan en kolay olanı İlk Kayda Git(Ctrl-I), Son Kayda Git(Ctrl-S), Önceki Kayıt(Ctrl-P), Sonraki Kayıt(Ctrl-N) veya Kayda Git seçeneklerini kullanmaktır. Bu işlemler yardımıyla ekranda herhangi bir kayıt varken bir önceki, bir sonraki, ilk veya son kayda anında ulaşabilir veya gitmek istediğiniz kartın record nosunu biliyorsanız bunu kullanarak doğrudan kayıt seçimi yapabilirsiniz. Dosyada çok sayıda kayıt bulunması halinde bu yöntem geçerliliğini yitirir. Bu durumda Kayıt Arama(F5) veya Kart Listesi(F6) seçenekleri kullanılır.
KAYIT ARAMA-F5
Önce ekran temizlenir(Ctrl-E). Daha sonra ulaşmak istenilen kaydın hangi özelliği biliniyorsa ilgili kutuya giderek bu özellik yazılır. Örneğin; maaşı 80 000 000 TL olan herhangi bir karta ulaşmak için maaş kutusunun içine �80 000 000� yazılır. F5 tuşuna basılarak arama başlatılır, verilen kıstasa uyan herhangi bir kart varsa bu kart ekrana gelir, bunun üzerine de bir ekran içinde kullanıcıya bu kartı seçip seçmeyeceğini soran bir mesaj gelir. Bu durumda kullanıcı ya Tamam butonunu kullanarak bu kartı seçer veya Sonraki Kayıt butonunu kullanarak arama işlemine devam eder. Kullanıcı isterse Vazgeç butonuyla işlemi yarıda kesebilir. Bu şekilde aramaya devam edilerek dosya sonuna ulaşıldığında kullanıcıya bu kıstasa uyan başka kayıt olmadığına dair bir mesaj gelir.
Arama kıstasları belirtilirken birden fazla özellik verilebilir. Örneğin; maaşı �80 000 000� ve cinsiyeti �E� olan kartlara ulaşmak için her iki saha da doldurularak F5 tuşuna basılabilir. Alfanumerik sahalarda wildcard(* ve ?) kullanılarak gruplama da yapılabilir.
KART LİSTESİ-F6
Bu tuşa bastığınızda karşınıza Kayıt Arama ekranı gelir.
Bu ekran iki gruptan oluşur. Yukarıda arama kıstaslarının belirtildiği ilk kısım, altta ise bu kıstaslara uyan kartların listesinin görüntülendiği ikinci kısım bulunur. Önce en altta bulunan D.Alanları butonuna basılarak listede yer alması istenen sahalar belirtilir. Daha sonra yukarda bulunan üç ayrı kıstas grubu ayrı ayrı tanımlanır. Her bir kıstas grubu üç ayrı kutudan oluşur. Birinci kutu kıstasın hangi dosya sahasına ait olduğunu belirtir. Kutunun yanındaki küçük ok butonuna basılarak saha seçimi yapılabilir. İkinci kutu mantıksal işlem kutusudur. Bunun da yanında seçim yapılmasını sağlayan küçük ok butonu vardır. Üçüncü kutu ise kıstas bilgisinin girildiği kutudur.
Bu şekilde her üç kıstas grubu doldurulduktan sonra en altta bulunan Listele butonuna basılarak listeleme işlemi yapılır. Belirtilen kıstaslara uyan kartlar sıralar halinde alt alta görüntülenir. Ekrana sığmama durumunda sağ-sol veya üst-alt ok tuşlarına basılarak ekranda kaydırma yapılabilir.
Listede yer alan kayıtlardan herhangi bir tanesini seçmek için ise Seçim Yap butonu kullanılır. Bu durumda belirtilen kart ekrana gelir.
Kayıt Sil (Ctrl-Del)
Eğer herhangi bir kaydı silmek isterseniz önce yukarda açıklanan yöntemlerden herhangi bir tanesi yardımıyla bu karta ulaşılır. Daha sonra Kayıt Sil işlemi seçilerek kayıt dosyadan silinir. Silinen bir kayda kesinlikle tekrar ulaşılamaz.
5.DİZAYN MENÜSÜ
Bu bölüm yardımıyla ekran dizayn dosyası oluşturulur. Bu bölüm ile ilgili açıklama Bilgi Giriş İşlemleri/Ekran Dosyaları başlığı altında anlatılmıştır. Aşağıda konu başlıklarına kısaca değinilmiştir.
Dosya Alanı Ekle(Ctrl-A): Databank dosya yapısı içerisinde bulunan sahalardan istenilenleri ekran dosyasına ekler.
Başlık Ekle(Ctrl-B): Ekran dosyasına sadece başlık ekler.
Çerçeve Ekle(Ctrl-F): Ekran dosyasına sadece çerçeve ekler.
Alanı Sil(Ctrl-D): İşaretlenen elemanı görüntü dosyasından siler.
Alan Özellikleri(Ctrl-O): İşaretlenen elemanın zemin rengi, yazı fontu ve yazı rengi gibi muhtelif özelliklerini belirler.
6.RAPORLAR
Bu bölümde databank kayıtlarınızla ilgili detaylı analizler elde edip bunları ekrandan ya da yazıcıdan alabilirsiniz. Görüntü editörü ile ilgili detaylı bilgi aşağıda ayrıca açıklanacaktır. Yazıcıya rapor almadan önce Servis bölümünde bulunan Parametreler, Yazıcı Tanımlama, Yazıcı Kontrol Kod Dosyaları Tanımlama ve Rapor Dizayn Dosyaları Tanımlama kısımlarına girilip ilgili tanımlamaların yapılması, ayrıca bu bölümde bulunan Listeleme Parametreleri ekranının doldurulması gerekmektedir. Aksi taktirde döküm alınamaz.
6.1.ETİKET BASIMI
Bu rapora girdiğinizde karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. YAZDIRMA tuşuna bastığınızda ekrana etiket basımı sırasında kullanılacak parametrelerin belirtildiği Etiket Parametreleri penceresi gelir.
Bu ekranda etikete basılmasını istediğiniz en fazla 6 sahanın ismini tanımlayabilirsiniz. Dosyadan saha seçimi yapmak için ekranın sağ üst köşesinde bulunan butonuna basılabilir. Bu butona basıldığında üzerinde çalışılan databank dosyasına ait tüm sahalar alt alta çıkar, kullanıcı etikete çıkmasını istediği sahanın üzerine giderek ve Tamam tuşuna basarak seçimi tamamlar.
Seçilen sahalar etikette alt alta bastırılır. Belirtilen sahalar dosyada tanımlı değilse o zaman aynen etikete bastırılır. Bu işlem SAYIN vb. sabit bilgileri bastırmakta kullanılır. Kullanıcı farklı bir dizaynda etiket bastırmak isterse o zaman bir �.dfb� dosyası düzenleyip bunun ismini ilk satıra köşeli parantezler içinde yazmalıdır.
Sıra Aralığı hanesinde alt alta iki etiket arasındaki sıra sayısı girilir.
Kolon Aralığı sahasına yan yana basılacak iki etiket arasındaki kolon sayısı yazılır.
Etiket Adedi sahasına her kart için üst üste kaç adet etiket basılacağı yazılır.
Yanyana Adet hanesi yanyana kaç adet etiket bulunduğunu gösterir. Yanyana etiket adedi 1-4 arasında olabilir.
Tanımlamalar yapıldıktan sonra Tamam tuşuna basılarak etiketlerin ekrandan veya yazıcıdan dökümünü alabilirsiniz.
6.2.KART LİSTESİ
Kart listesi, dosyada bulunan kartlardan listeleme aralıklarına uyanlarını ekrana veya yazıcıya döken bir rapordur. Bu bölüme girildiği zaman karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. Bu ekranda sağlı-sollu iki ayrı grup halinde daha önce data dosyası yaratılırken LİSTE sahasına işaret konmuş olan sahalar alt alta çıkar. Bu gruplardan solda olanlar minumum değerleri, sağda olanlar da maksimum değerleri gösterir. Yani döküme çıkacak kartların bu sahaya karşılık gelen bilgileri bu iki değer arasında olmalıdır. Sol taraf boş bırakılırsa en baştan itibaren bütün kartlar, sağ taraf boş bırakılırsa en sona kadar olan bütün kartlar döküme alınırlar. Burada anlatılan konu listeleme aralıklarının çalışma tarzı olup diğer raporlarda da aynen uygulanacağı için tekrar açıklanmayacaktır.
Bu rapor ekrana ve yazıcıya farklı tarzda dökülür. Ekrana olan dökümlerde bu dosyaya ait olan ekran dosyalarından(.ekr), yazıcıya olan dökümlerde ise yukarıda açıklanmış bulunan Servis/Rapor Dizayn Dosyaları Tanımlama bölümünde adları girilmiş bulunan dizayn dosyalarından(.dfb) istenen herhangi bir tanesi kullanılır, bunun için döküm öncesinde çıkan bir çerçeve içinden dosya seçimi yapılır.
Ekrana olan dökümlerde en baştan başla***** dosya taranır, listeleme aralıklarına uyan herhangi bir kart bulunduğunda seçilmiş bulunan ekran dosyasına uygun olarak ekrana basılır, ekranın en altında bulunan tuşlar yardımıyla daha sonraki/önceki kayıtlara ulaşılır. Dosya sonuna ulaşıldığında kullanıcı bir mesajla uyarılır.
Yazıcıya olan dökümlerde ise kullanılan dizayn dosyasına uygun olarak yazıcıya listeleme aralıklarına uyan her kart için ayrı bir sayfaya olmak kaydıyla döküm alınır. Resimli sahalar kağıda dosya adı halinde çıkar.
6.3.KART DÖKÜMÜ
Bu döküm yardımıyla ekrana veya kağıda sadece belirtilen sahaları kapsayan toplu bir döküm alınabilir. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza yine listeleme aralıklarını belirleyen bir ekran gelir. Ekrana veya yazıcıya döküm tuşuna bastığınızda karşınıza daha önce indeks veya ekran dosyası yaratırken çıkan seçim ekranlarına benzeyen Dosya Alanı Seçimi ekranı gelir. Bu ekranda döküme çıkması istenen sahalar sağ ok butonu(>) yardımıyla belirtilirler. Daha sonra Tamam tuşuyla döküm işlemine devam edilir.
Ekrana olan dökümlerde önce istenen rapor dosyası oluşturulur. Bu işlem sırasında listeleme aralığına uyan her kart bir sıra halinde ve belirtilen sahalar da kolonlar halinde döküme çıkarlar. Rapor dosyası oluşturma işleminden sonra bu dosya Görüntü Basma Birimi�ne aktarılır, kullanıcı bu birim yardımıyla dosyanın istediği yerine ulaşır. Görüntü Basma Birimi ile ilgili detaylı bilgi manuelin en sonunda ayrıca anlatılacaktır.
Yazıcıya olan dökümlerde, yukarıda açıklandığı şekilde oluşturulan dosya doğrudan yazıcıya gönderilir. Bu işlem sırasında daha önce anlatılan Yazıcı Kontrol Kodları da uygun bir şekilde yazıcıya gönderilerek dökümün şekli değiştirilebilir.
6.4.KULLANICI TANIMLI RAPORLAR
6.4.1.YENİ TANIM
Bu bölüm üç kısımdan oluşmuştur. Birinci kısımda tüm raporu etkileyen sabit bilgiler, ikinci kısımda ara toplamla ilgili parametreler, üçüncü kısımda ise her kart için tekrarlanacak komut dizisi bulunur. Her yeni kart geldiğinde program kendiliğinden satırbaşı yapar. Tanım dosyasının arka yüzünde kolonlar halinde toplam 300 satıra kadar sahalar bulunur. Her sıra listede bir kolonu gösterir.
Rapor Dosya İsmi: Bu sahaya yeni tanımlayacağınız dosyanın ismi yazılır. Dosya uzantısı olarak ".fmt" kullanılır.
Başlangıç Dosyası: Raporun başına herhangi bir metin ilave edilmek istenirse istenen dosya ismi köşeli parantezler içinde yazılır. Örnek: "[kart1.txt]" (kart1.txt dosyası data dosyalarının yanında bulunmalıdır).
Sayfa Boyu: Kullanıcı yapmakta olduğu dizayna göre her sayfaya kaç adet databank kartı basılacağını belirleyip buraya yazmak zorundadır. Bu sahaya hiçbir değer yazılmazsa sayfabaşı yapılmaz.
Yazıcı Escape Sequence: Yazıcıdan hangi yazı modunda döküm alınacağını belirler. Buraya yazılan yazıcı kontrol kodları döküm öncesinde yazıcıya gönderilerek yazıcının istenen yazı şekline uyarlanması sağlanır.
Bitiş Dosyası: Raporun sonuna herhangi bir metin ilave edilmek istenirse istenen dosya ismi köşeli parantezler içinde yazılır. Örnek: "[kart2.txt]" (kart2.txt dosyası data dosyalarının yanında bulunmalıdır).
Sadece Toplam: Bu saha işaretlenirse dökümün detayları çıkmaz, sadece en sonda bulunan toplam satırı çıkar.
Başlık Basılsın: Bu saha işaretlenirse listenin en başına saha başlıkları bir sıra halinde bastırılır.
Listeleme Aralığı: Bu parametre �T� (ters) olarak seçilirse listeleme aralıklarında tanımlanan kıstaslar haricindeki kayıtlar listelenir. �N� (normal) seçilirse normal listeleme mantığında (listeleme aralığında tanımlanan kıstaslar aralığı dikkate alınarak) listelenir.
Ara Toplam Bilgileri
Sayfa/Ara Toplam: Bu parametre �S� (Sayfa Toplam) olarak seçilirse sayfa değiştiğinde sadece sayfa toplamları listelenir. �A� (Ara Toplam) seçilirse sayfalar ilerledikçe ara toplam değerleri üst üste toplanır.
Solda Boşluk: Ara toplamı alınacak sahaya ait SAHA BAŞLIĞI adı altında tanımlanan başlık bilgilerinin yazdırılması için soldan bırakılacak karakter boşluğu bu haneye rakam olarak yazılır.
Saha Aralığı: Buraya ara toplam yazdırılması sırasında her iki kolon arasındaki boşluk miktarı rakam olarak yazılır.
Saha Kodu: Bu hanede ara toplama esas olacak saha kodu tanımlanır.
Saha Bilgisi 1-2-3: SAHA KODU hanesinde tanımlanan sahaya ait bilgilere göre ara toplam almak için kullanılır.
Saha Başlığı: Her saha bilgisine ayrı bir saha başlığı vermek için bu sahalar kullanılır. Ayrıca bu sahaların dışında kalanlar için DİĞER ve tüm sahaların toplamı için de TOPLAM saha başlıkları bu kısımda belirtilir.
Saha No ları: Ara toplamı alınacak sahaların saha no ları tanımlanır. Bu hanede en fazla 10 adet saha nosu tanımlanabilir.
Saha Bilgileri
Saha Kodu: Buraya basılması istenen saha adı veya özel anlamı olan karakterler konur. Annn nnn sayıda aralığı, Snnn nnn sayıda satırbaşını, F sayfa başını ve M de bir yan kolona yazılan metni gösterir.
Saha Başlığı: Bu sahaya listede ilgili kolonun başlığı yazılır. Bu başlık listenin en başında çıkar. Eğer saha kodu olarak �M� yazılmışsa o zaman burada yazılı metin her kart için basılır.
Toplam: Listenin sonunda bu kolon için toplam alınıp alınmayacağını gösterir.
Boy: Elde edilen sahanın kaç karakterlik kısmının basılacağını gösterir. Nümerik sahalarda sağdan, alfanümerik sahalarda ise soldan alınır.
Kullanıcı tanımlı raporlarda istenirse sahalar arası aritmetik işlem yapılabilir ve değişken tanımlanabilir. Değişken isimleri $ ile başlar ve tanım sırasında yanına = yazılır. Kullanılırken sadece değişken isminin verilmesi yeterli olmaktadır.
6.4.2.ESKİ TANIM
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza üzerinde tadilat veya iptal işlemlerinizi yapacağınız rapor dosya ismini soran bir ekran gelir. Bu ekranda dosya ismini kendiniz yazabileceğiniz gibi ekrana gelen ve sonu �.fmt� ile biten dosyalar arasından seçim yapabilirsiniz. İstediğiniz değişiklikleri yapıp kayıt ettiğinizde dosya son halini almış olur. Dosyayı farklı bir isim altında kaydetmek için Farklı Kaydet butonunu kullanabilirsiniz.
6.4.3.RAPOR DÖKÜMÜ
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza döküm almak istediğiniz rapor dosya ismini soran bir ekran gelir. Dosya adı girilince karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. Burada döküme alınacak kartları belirleyen listeleme kıstasları girilir, döküm tuşlarından herhangi bir tanesine(ekrana, yazıcıya veya seçilecek yazıcıya) basarak istediğiniz dökümleri alabilirsiniz.
6.5.LİSTELEME PARAMETRELERİ
Bu bölümde parametreler raporun döküm şeklini etkilerler. Aşağıda hangi parametrenin ne işe yaradığı verilmiştir.
Rapor Tanım Başlığı: Bu saha ileride kullanılacak olup, şu anda çalışmaz.
Rapor Başlığı: Döküme alınacak rapora başlık verilmek istenirse bu saha kullanılır, boş bırakılırsa rapor başlığını program belirler.
Rapor Dipnotu: Raporun sonunda yer alması istenen dipnot buraya yazılır.
Sayfa Araları: Bu saha işaretlenirse ekrana alınan dökümlerde her sayfa sonunda bekleme yapılır.
Sadece Toplam: Bu saha işaretlenirse dökümün detayları yer almaz, sadece en sonda bulunan TOPLAM bilgileri yer alır.
7.SERVİS
Bu bölümde databank dosyası ile ilgili genel servis ve bakım işlemleri yapılır. Şimdi sırasıyla bu bölümleri inceleyelim.
7.1.PARAMETRELER
Bu bölüm iki sayfadan oluşur. Birinci sayfada şirket bilgileri yer alır. Buraya yazılan bilgiler bazı raporlarda kullanıldığı için doğru olarak girilmelidir. İkinci sayfada bulunan parametreler aşağıdaki şekilde doldurulmalıdır.
Raporda Tarih/Saat: Bu seçenek boşluk tuşu ile işaretlenirse yazıcı dökümlerinin en üstünde günün tarih ve saati çıkar, yoksa çıkmaz.
Parada Boşluk: Bu saha da aynı şekilde işaretlenirse, para formundaki tiplerde(TİP:3, tutar; TİP:12, fiyat; TİP:14, döviz) rakam grupları arasında okumayı kolaylaştırmak amacıyla boşluklar konur. Aksi taktirde gruplar arasında boşluk bulunmaz.
Tutarda Kuruş Hane No: Tutar tipi sahalarda(TİP:3) noktadan sonra kaç hane küsurat olacağını belirler.
Fiyatta Kuruş Hane No: Fiyat tipi sahalarda(TİP:12) noktadan sonra kaç hane küsurat olacağını belirler.
Dövizde Kuruş Hane No: Döviz tipi sahalarda(TİP:14) noktadan sonra kaç hane küsurat olacağını belirler.
7.2.DOSYA İNDEKSLERİ
Bu bölümde kayıtlara hızlı ulaşımda kullanılan indeks dosyalarının yaratılması ve mevcut olan indeks dosyalarında değişiklik yapılması veya kullanılmayan indeks dosyalarının silinmesi işlemleri yapılır. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza Mevcut İndeksler ekranı gelir(Şekil 20). Bu ekranda karşınıza �.ndx� uzantılı mevcut indekslerin bulunduğu bir liste gelecektir. Her data dosyası için 10 değişik indeks dosyası kullanılabilir. Eğer indeksli çalışılacaksa TAMAM, indekssiz çalışılacaksa VAZGEÇ, mevcut indekslerde değişiklik yapılmak istenirse DEĞİŞİKLİK, yeni bir indeks yaratılmak istenirse YENİ İNDEKS, indeks silinmek istendiğinde İNDEKSİ SİL, yeniden indeksleme yapılmak istendiğinde İNDEKSLE tuşu kullanılır.
Herhangi bir indeks yaratmak için Yeni İndeks tuşuna basılır, karşınıza İndeks Yaratma İşlemi ekranı gelir.
İndeks adı olarak herhangi bir dosya adı verilir. Dosya uzantısı program tarafından �.ndx� olarak verildiği için ayrıca uzantı yazmaya gerek yoktur. Birden fazla databank dosyasıyla çalışma durumunda indekslerin karışmaması için indeks adlarının databank dosyasıyla uyumlu olmasına dikkat edilmelidir. Örneğin; databank dosya adının �deneme.edb� olması durumunda indeks adları �deneme1.ndx�, �deneme2.ndx� olabilir. İndeks ismi verildikten sonra TAB tuşuna basılarak dosya alanları kısmına geçilir. Burada üzerinde çalışılan databank dosyasına ait olan saha kodlarının tamamı alt alta görünür. İndekse esas teşkil edecek olan sahanın üzerine ok tuşlarıyla veya mouse yardımıyla gidilir, ekranın ortasında bulunan iki tuştan yukarıda olana (�>� tuşunun bulunduğu buton) basılarak kod sağ tarafa aktarılır. Her bir indeks dosyası için istenirse ikincil veya üçüncül sahalar da belirtilebilir. Bunlar esas indeksin eşit olduğu durumlarda sıralamanın önceliğini belirtirler. Ekranın sağ alt köşesinde bulunan küçük kutu işaretlenirse indeksli çalışma esnasında aynı indeksin dosyada birden fazla bulunmasına imkan verilir, aksi taktirde aynı indeks birden fazla kullanılamaz, kayıt öncesinde program kullanıcıyı uyarır. Daha sonra TAMAM tuşuna basılarak bir önceki ekrana geri dönülür.
İndeks yaratma işlemi dosya boşken veya dosyada kayıtlar varken yapılabilir. Dosyada kayıtlar varken yapılması durumunda indeksin güncelleşmesi için bu ekranda bulunan İndeksle tuşu yardımıyla indeks dosyası yeni baştan oluşturulmalıdır.
Mevcut indekslerden herhangi bir tanesinin yapısı Değişiklik tuşu yardımıyla değiştirilebilir, ayrıca herhangi bir indeks dosyası İndeksi Sil tuşuyla tamamen silinebilir.
Bu şekilde indeksler tanımlandıktan sonra kullanılmak istenen indeksin üzerine gidilerek Tamam, indekssiz işlem yapılmak istenirse Vazgeç tuşuna basılarak bir sonraki ekrana geçilir. Eğer herhangi bir indeks seçilirse kayıtlar tüm raporlarda ve bilgi girişi ekranlarında bu indekse göre küçükten büyüğe doğru sıralanmış olarak gelir. İndekssiz çalışma durumunda ise kayıtlar �
kayıt no� sırasında gelir. İster indekssiz çalışılsın, ister indekslerden herhangi bir tanesi seçilmiş olsun kayıt veya iptal işlemleri sırasında tüm indeksler işleme girerler, dolayısıyla yeniden indeksleme yapmaya gerek kalmaz, bu işlem sadece arada indeks tanımlandığı zaman yapılmalıdır.
7.3.ŞİFRE DEĞİŞTİRME
Her databank dosyası için ayrı bir şifre verilebilir. Yeni dosya yaratıldığında şifre �eta� dır. Kullanıcı bu şifreyi değiştirmek isterse bu bölüme girerek yeni şifresini yazar ve enter tuşuna basar, program bir hataya yol açmamak için şifrenin tekrar yazılmasını ister. Şifre tekrar yazılarak enter tuşuna basıldığında şifre değiştirme işlemi tamamlanmış olur. Yeni şifre mutlaka bir yere not edilmeli veya unutulmayacak bir ibare şifre olarak seçilmelidir. Aksi taktirde databank dosyasına hiçbir şekilde ulaşılamaz.
7.4.YAZICI TANIMLAMA
Yazıcı tanımlarının yapıldığı bu kısımda, kontrol kod dosya adları ve yazıcı cihaz adlarının saklandığı YAZICI.ETA dosyası tanımlanır.
Default satırında yapılan tanımlamaya F4-YAZDIRMA tuşuyla, diğer satırlara yapılan tanımlamalara da Shift-Ctrl-F4(Genişletilmiş Yazdırma Tuşu) ile ulaşılır.
İSİM hanesine döküm sırasında kullanılacak olan yazıcıyı belirten yazıcı ismi yazılır. Bu isim �dar yazı�, �geniş yazı� gibi seçilen yazıcıyı anımsatan herhangi bir ibare olabilir.
CİHAZ hanesine kullanılacak yazıcı cihazını belirten ibare yazılır. Buraya yazılacak cihaz isimleri ve anlamları aşağıda verilmiştir.
PRN : 1.paralel porta bağlı yazıcı
LPT1 : 1.paralel porta bağlı yazıcı
LPT2 : 2.paralel porta bağlı yazıcı
COM1 : 1.seri porta bağlı yazıcı
COM2 : 2.seri porta bağlı yazıcı
DOSYA: Diskte bulunan herhangi bir dosya(Döküme başlamadan
önce program kullanıcıya dosya ismi sorar.)
TANIM DOSYASI hanesine Kontrol Kod Dosyası bölümünde tanımlanan dosyalardan herhangi bir tanesinin adı yazılır. Program bu dosya içindeki tanımlara bağlı olarak yazıcıya kontrol kodları gönderecektir.
SIRA NO hanesinde bir sayfada yazılacak satır sayısı belirtilir. Program döküm alırken burada belirtilen satır sayısı kadar ilerledikten sonra sayfa başı yapar. Normalde bu saha �60� olmalıdır.
7.5.YAZICI KONTROL KODLARI TANIMLAMA
Bu bölüme ilk girildiğinde karşınıza sonu �.esc� ile biten dosyaların adlarının listelendiği bir ekran gelir.
Burada üzerinde çalışılmak istenen ve daha önceden kayıtlı bulunan dosyalardan bir tanesi seçilerek veya yeni bir dosya ismi belirtilerek bir başka ekrana geçilir.
Bu ekranda 8 sıra halinde kontrol kodlarının girileceği kutular vardır. Bu kutulara yazıcının çalışma şeklini kontrol eden kontrol kodları ondalık rakamlar halinde ve aralarında birer boşluklarla beraber yazılırlar. Örneğin; yazıcıyı dar yazı modunda çalıştırmak için kutunun içine �27 15� yazılır. Her kutuya yazılan kodlar dökümün bir başka kısmını etkiler. Bunlar aşağıda açıklanmıştır.
GENEL BAŞLANGIÇ : Dökümün en başında,
GENEL BİTİŞ : Dökümün en sonunda,
RAPOR ADI : Rapor adı yazılırken,
ŞİRKET-SAYFA NO : Şirketin adı ve sayfa nosu yazılırken,
SAHA BAŞLIKLARI : Döküm sütün başlıkları yazılırken,
RAPOR : Dökümün kendisi yazılırken,
RAPOR DİPNOTU : Dipnot yazılırken,
bu kodlar kullanılır.
Bu şekilde tanımlamalar yapıldıktan sonra KAYIT tuşuyla bilgiler dosyaya kaydedilir. Bu dosya adı yukarıda açıklandığı gibi YAZICI TANIMLAMA kısmında herhangi bir yazıcı satırının TANIM DOSYASI hanesine yazılır, böylelikle eğer döküm sırasında bu yazıcı seçilirse devreye girer.
7.6.RAPOR DİZAYN DOSYALARI TANIMLAMA
Bu bölümde kart listesi raporu sırasında gereken kullanıcı tanımlı dizayn dosyalarının adları girilir. Dizayn dosyaları herhangi bir editör yardımıyla hazırlanabilir, metin dosyası şeklinde olup içinde dosyadan bilgi almaya yarayan özel karakter grupları bulunur. Bu konuda detaylı bilgi aşağıda ayrıca açıklanacaktır.
Bu ekranda 10 ayrı dizayn dosyasının ismi belirtilebilir. Dosya uzantıları herhangi bir karışıklığa meydan vermemek için �.dfb� olmalıdır. Kullanıcı isterse başka uzantılar da verebilir. Dosya adı uzantısı ile beraber tam olarak kutuların içine yazılmalıdır.
7.7.DOSYA YAPISINI DEĞİŞTİRME
Yeni databank dosyası yaratırken dosyada hangi sahaların bulunacağı ve bu sahaların özelliklerinin nasıl belirleneceği yukarıda anlatılmıştı. Daha önce yaratılmış bulunan bir databank dosyası sahaları üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmak istendiği zaman bu bölüme girilir. Karşınıza üzerinde çalıştığınız databank dosyasının yapısı gelir, istenilen değişiklikler yapıldıktan sonra TAMAM butonu ile son durum dosyaya kaydedilir. Bu durumda daha önce yaratılmış indeksler varsa bunların tamamı silindiğinden tüm indeks tanımlamaları ve bunların yeniden indekslenme işlemleri tekrarlanmalıdır.
1.GİRİŞ
2.DOSYA İŞLEMLERİ
3.GÖRÜNTÜ İŞLEMLERİ
4.BİLGİ GİRİŞ İŞLEMLERİ
5.DİZAYN MENÜSÜ
6.RAPORLAR
7.SERVİS
8.ANA MENÜ BUTONLARI
1.GİRİŞ
ETA:DATABANK, kayıtlarınızı bilgisayarda takip et****ze olanak tanıyacak bir program modülüdür. Söz konusu programda yeni databank kartları tanımlayacak, eski databank kartları üzerinde tadilat işlemleri yapacak, etiket ve antet basacak, kendinizin belirlediği indeksler doğrultusunda çeşitli dökümler alabileceksiniz.
Programınızı çalıştırdığınızda karşınıza boş bir databank ekranı gelir.
ETA:DATABANK programının Ana Bölümleri şunlardır;
DOSYA İŞLEMLERİ, yeni ve eski databank dosyaları üzerinde işlemler,
GÖRÜNTÜ İŞLEMLERİ, ekran dosyaları ve resim işlemleri,
BİLGİ GİRİŞ İŞLEMLERİ, muhtelif kayıt işlemleri,
DİZAYN MENÜSÜ, ekran dizayn dosyası oluşturma işlemleri,
RAPORLAR, muhtelif raporlama işlemleri,
SERVİS İŞLEMLERİ, databank dosyaları ile ilgili muhtelif servis işlemleri.
Bunların dışında menüde yer alan PENCERELER ve YARDIM bölümleri programın çalışması sırasında kolaylık sağlayan bir takım yardımcı fonksiyonlar ihtiva ederler.
2.DOSYA İŞLEMLERİ
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza YENİ DATABANK DOSYASI, DATABANK DOSYASI AÇ, DATABANK DOSYASI KAPA ve ÖRNEK DOSYA YARATMA seçenekleri gelir. En altta bulunan programdan çıkış seçeneği DATABANK programını kapatmaya yarar.
2.1.YENİ DATABANK DOSYASI YARATMA
Programı ilk defa kullanıyorsanız önce yeni dosya açmanız gerekmektedir. Bunun için Dosya İşlemleri/Yeni Databank Dosyası bölümünü seçilir(isterseniz mouse ile tıklatarak veya ALT-Y tuşunu kullanarak ta aynı işlemi gerçekleştirebilirsiniz), karşınıza Data Dosyası Yaratma ekranı gelir.
Databank dosyasında bulunmasını istediğiniz her saha için bir sıra olmak kaydıyla tanımlamaya başlanır.
SAHA ADI: Bu haneye, databank dosyasında bulunması istenilen her saha için bir kod yazılır. Bu kod en fazla 20 karakter olabilir, aynı saha adı birden fazla kullanılamaz, kod girişi sırasında küçük/büyük harf kullanımına dikkat edilmelidir.
TİPİ: Sahanın bilgi girişi sırasında özelliğini belirtir. 1-17 arasında değer alabilir. Tipler aşağıda açıklanmıştır.
1. Serbest: Buraya istenen her şey yazılabilir, herhangi bir kısıtlama yoktur.
2. Tarih: GG/AA/YYYY formunda tarih girişi yapmaya yarar. Saha boyu 10 olmalıdır.
3. Para: 14 veya 18 hane olarak tutar girişi yapar. Noktadan sonraki hane sayısı(küsurat) Servis/Parametreler bölümünde tanımlanmalıdır.
4. Miktar: xxx xxx xxx.xxx Formunda miktar girmeye yarar. Saha boyu 15 olmalıdır.
5. Tamsayı: xxx xxx xxx Formunda sayı girmeye yarar. Saha boyu 11 olmalıdır. (İstenirse saha boyu olarak 1/2/3/7 kullanılabilir.)
6. Kod: Verilen bilgiyi sol tarafa dayayan serbest saha girişidir.
7. Ünvan: Tamamen 6 ile aynıdır.
8. Hesap Kodu: 6 ve 7 Nolu sahalara benzer, "-", "." ",", "/" gibi karakterleri yutar. Saha boyu 20 olmalıdır.
9. Ay: AA/YYYY formunda ay-yıl girişi yapar, saha boyu 7 olmalıdır.
10. Yüzde: xxx.xx Formunda yüzde girişi yapar. Saha boyu 6 olmalıdır.
11. Alfa veya Nümerik: Girilen veri sadece rakamlardan oluşuyorsa sağa yaslar, aksi taktirde hiçbir işlem yapmaz, boy kısıtlaması yoktur.
12. Fiyat: Fiyat girişi yapar, aynen 3 nolu saha gibidir, tek farkı küsurat hane sayısının farklı olmasıdır.
13. Serbest Rakam: 4 numaralı miktar sahasına benzer, saha boyu ve küsurat hane sayısında kısıtlama yoktur.
14. Döviz: Döviz girişi yapar, 3 ve 12 nolu sahalara benzer, bunun da küsurat hane sayısı farklıdır.
15. Tarih: Aynen 2 nolu saha gibi GG/AA/YYYY formunda tarih girişi yapar, 1980 öncesi tarihlere de giriş yapma olanağı verir.
16.Boş, rezerve.
17.Resim: Resim kullanılacağı zaman bu tip seçilir. Boy �0� olarak verilir.
BOYU: Veri giriş sahasının boyunu belirtir. Tip seçildiğinde program o tipe ait boyu otomatik olarak yazar. 1-80 arası herhangi bir değer alabilir(Saha tipine göre kısıtlamalar yukarıda açıklanmıştır).
GEÇERLİLİĞİ: Veri girişi yapılırken kısıtlamalar yapma olanağı sağlar. Örneğin; herhangi bir sahada sadece �E� veya �H� tuşuna basılması isteniyorsa E/H/ tarzında geçerlilik belirtilir. Bu durumda geçerlilik belirtilen hanede sadece �E� veya �H� harfleri kullanılır.
LİSTE: İlgili sahanın raporlarda listeleme aralıkları ekranına çıkması isteniyorsa LİSTE sütununda iken SPACE(boşluk) tuşuna basılır. Bu tuş bulunduğu sahaya kabul() işareti verir.
Yukarıda açıklandığı gibi tüm sahalar doldurularak databank dosyası yapısı belirtilmiş olur.
Daha sonra TAMAM tuşuna basılır, karşınıza çalışılan bölümde bulunan mevcut �*.edb� uzantılı data dosyalarının bir listesi gelir. Dosyanıza bu listede olmayan yeni bir isim verip KAYDET tuşuna bastığınızda hazırlamış olduğunuz data dosyası sisteme bu isim altında kaydedilmiş olur. İşlemin tamamlandığını program bir uyarı ile kullanıcıya belirtir. Dosya adı verirken uzantısını yazmanıza gerek yoktur. Program �.edb� uzantısını otomatik olarak ekler.
2.2.DATABANK DOSYASI AÇMA
Sistemde bulunan mevcut data dosyalarından herhangi birine Dosya İşlemleri/Databank Dosyası Aç bölümü veya Alt-O tuşu yardımıyla ulaşabilirsiniz.
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza �.edb� uzantılı data dosyaları gelecektir. Buradan ulaşmak istediğiniz dosyanın üzerinde seçim yapabileceğiniz gibi dosya adını da yazarak aynı işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Dosyanızı seçtikten sonra karşınıza sırasıyla şifre girişi, indeks belirleme ve ekran belirleme bölümleri gelecektir. Buralardan uygun seçimler yaparak geçtiğinizde databank dosyasını açma işlemini gerçekleştirmiş olacaksınız.
2.3.DATABANK DOSYASI KAPAMA
Üzerinde çalışılan databank dosyasını kapatmak için Dosya İşlemleri menüsünden bu bölüm seçilir.
2.4.ÖRNEK DOSYA YARATMA
Bu bölüm yardımıyla örnek bir databank dosyası yaratabilirsiniz. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza �.edb� uzantılı dosyaların listesini içeren bir ekran gelir. Bu ekranda herhangi bir dosya adı verilerek AÇ tuşuna basılır. Ekrana �Yeni Dosya Açıldı� mesajı gelir. Bu durumda hemen hemen bütün tipleri içeren örnek bir databank dosyası yaratılmış olur. Bu dosyayı kullanmak için yukarıda anlatılan işlemler yapılır.
3.GÖRÜNTÜ İŞLEMLERİ
Bu bölüm yardımıyla görüntü dosyası yükleme ve ekran tanımlama işlemleri gerçekleştirilir.
3.1.RESİM İŞLEMLERİ
Tip olarak 17 verilmiş bir kutuya bilgi girişi yalnızca resim seçme şeklinde olmalıdır. Bu işlemin yapılabilmesi için kursorun resmin geleceği yerde olması gerekir. Bunun için Görüntü İşlemleri menüsünden Resim Yükle bölümü seçilir. Karşınıza bilgisayarda kayıtlı tüm görüntü dosyalarını bölümler halinde listeleyen bir ekran gelir, burada bu karta ait görüntü dosyasının üzerine gidilip seçim yapılır. Bu işlemle seçilen görüntü dosyası karta alınmış olur. Resmin ebatları ekranda bulunan kutunun ebatlarına uymadığı zaman gelen resmin daha büyük veya daha küçük olmasına göre ya kutuya sığmaz veya kutu içinde boşluklar oluşur. Bunu düzeltmek için istenirse aynı menüden Resim Normal/Gerilmiş işlemi seçilir. Bu işlem tekrarlanırsa bir önceki şekle dönülür. Resim sahasındaki görüntüyü kaldırılmak için Resim Sil, gerçek ebatlarıyla ekrana getirmek için de Büyük Resim seçenekleri kullanılır.
3.2.EKRAN DOSYALARI
Bu ekranda karşınıza �.ekr� uzantılı dosyaların bulunduğu bir liste gelecektir. Her data dosyası için kullanılacak ekran dosyası sayısında bir kısıtlama yoktur. İstenen ekran dosyası üzerine gidilerek TAMAM tuşuna basılır, böylece çalışma ekranı belirlenmiş olur, program kayıt giriş ve iptaline, ayrıca rapor almaya hazır hale gelmiş olur. Herhangi bir ekran dosyası seçmeden işleme devam edilemez.
Yeni bir databank dosyası üzerinde ilk defa çalışılırken veya yeni bir ekran görüntüsü tanımlanmak istendiği zaman Yeni tuşuna basılarak ekran tanımlaması yapılır. Ekranın sağ tarafında 4 ayrı buton bulunur. Bunlar sırasıyla Dosya Alanı, Başlık, Çerçeve ve Alan Özellikleridir.
Dosya Alanı: Bu tuşa basıldığı zaman indeks yaratma ekranına benzeyen Dosya Alanı Seçimi ekranı karşınıza gelir. Ekranın sol tarafında yine alan listesi bulunur. Bu ekranda bulunmasını istediğiniz sahalar tek tek veya �>>� butonu kullanılarak toplu halde sağ tarafa aktarılırlar. Yanlışlıkla sağ tarafa aktarılan bir saha �<� tuşuyla tekrar sol tarafa alınabilir. Ekranda görünmesi istenen sahaların tamamı sağ tarafa aktarıldıktan sonra TAMAM tuşuna basılarak işleme devam edilir. Ekrana seçilen sahalar sırasıyla ve her bir saha için bir başlık ve bir de bilgi giriş kutusu olacak şekilde gelirler. Her kutunun etrafında kabartma şeklinde bir çerçeve vardır. Bu çerçeve henüz dizayn aşamasında olduğumuzu gösterir. Mouse yardımıyla kutuların yerleri ve ölçüleri değiştirilebilir. Ayrıca ekranın sağındaki Alan Özellikleri butonu yardımıyla her kutunun zemin rengi, yazı fontu ve yazı rengi gibi özellikleri değiştirilebilir.
Başlık: Bu tuşa basıldığı zaman ekranın sol üst köşesine kendiliğinden bir başlık kutusu gelir. Bu kutu istenen yere taşınarak ve diğer özellikleri de belirlenerek ekrana başlık yazdırma amacıyla kullanılır.
Çerçeve: Bu tuş ta benzer şekilde ekrana pano benzeri bir çerçeve çıkması amacıyla kullanılır. Diğer kutular bu çerçevenin üzerine oturtularak hoş bir ekran görüntüsü sağlanabilir.
Alan Özellikleri: Bu tuş herhangi bir sahanın özelliklerini detaylı olarak belirlemek amacıyla kullanılır. Önce özellikleri belirlenecek sahanın üzerine gidilir, daha sonra bu tuşa basılır, karşınıza Alan Özellikleri ekranı gelir. Bu ekranda sahanın adı, zemin rengi, yazı rengi, yazı fontu ve kutunun pozisyonu belirlenir.
Bu sahaya ait diğer özellikleri de belirlemek amacıyla Diğer Özellikler kısmına geçilir. Burada bu sahaya ait geçerlilik ve balon sırası özellikleri belirlenir.
Tüm kutuların özellikleri bu tuşlar yardımıyla tanımlandıktan sonra dizayn tamamlanmış olur. Dizaynı dosyaya kaydetmek için Görüntü İşlemleri menüsünden Ekran Dosyasını Sakla işlemi seçilir. Karşınıza �.ekr� uzantılı dosyaların listesi gelir, bu ekranda istediğiniz dosya adını vererek veya bulunan dosyalardan bir tanesini seçerek dosya adını belirleyip Kaydet tuşuna basınız.
Bu durumda dosya kaydedilmiş olmakla beraber henüz dizayn modundadır, giriş moduna geçmek için aynı menüde bulunan Giriş Modu/Dizayn Modu(Alt+G) işlemi seçilir, böylece program bilgi girişine ve rapor almaya hazır hale gelmiş olur.
4.BİLGİ GİRİŞ İŞLEMLERİ
Bu bölüm programın hemen her yerinde geçerli olan tuşların kullanımını içerir.
Databank dosyasına girdiğiniz zaman eğer dosyaya daha önce bilgi girilmiş ise kayıtlı bilgilerden en önde gelen(indeksli çalışmada kodu en küçük olan, indekssiz çalışmada kayıt nosu en küçük olan) kayıt ekrana gelir. Eğer daha önceden herhangi bir kayıt girilmemişse bir uyarıyla beraber boş bir ekran karşınıza gelir. Ekranda bulunan bilgi giriş kutuları uygun şekilde doldurulur. Kutuları doldururken bilgilerin kutunun tipine uygun olmasına dikkat edilmelidir, örneğin tarih tipli bir kutuya(TİP:2) girilen bilgi, tarih formatında olmalıdır veya tutar tipindeki bir kutuya(TİP:3) sadece rakamlardan oluşan bilgi girilmelidir.
Ekranda bulunan tüm bilgi giriş kutuları doldurulduktan sonra Bilgi Giriş İşlemleri menüsünden Yapılan Değişikliği Sakla(Ctrl-K) işlemi seçilerek bilgi son haliyle kaydedilmiş olur. Daha sonra aynı menüden Yeni Kayıt Ekle(Ctrl-E) işlemi yardımıyla ekran temizlenerek yeni kayıt girişine hazır hale getirilir. Bu şekilde bilgi kayıt işlemlerine devam edilir. Ekranda bulunan bir bilgiyi kaydettikten sonra ekranın temizlenmeden yeni bir kayda hazır hale gelmesi için ise Yeni Kart Olarak Kaydet işlemi yapılır. Böylece birbirine benzeyen kartların kaydı sırasında kolaylık sağlanmış olur.
Daha önce kaydedilmiş bulunan kartlara ulaşmak için muhtelif yöntemler mevcuttur. Bunlardan en kolay olanı İlk Kayda Git(Ctrl-I), Son Kayda Git(Ctrl-S), Önceki Kayıt(Ctrl-P), Sonraki Kayıt(Ctrl-N) veya Kayda Git seçeneklerini kullanmaktır. Bu işlemler yardımıyla ekranda herhangi bir kayıt varken bir önceki, bir sonraki, ilk veya son kayda anında ulaşabilir veya gitmek istediğiniz kartın record nosunu biliyorsanız bunu kullanarak doğrudan kayıt seçimi yapabilirsiniz. Dosyada çok sayıda kayıt bulunması halinde bu yöntem geçerliliğini yitirir. Bu durumda Kayıt Arama(F5) veya Kart Listesi(F6) seçenekleri kullanılır.
KAYIT ARAMA-F5
Önce ekran temizlenir(Ctrl-E). Daha sonra ulaşmak istenilen kaydın hangi özelliği biliniyorsa ilgili kutuya giderek bu özellik yazılır. Örneğin; maaşı 80 000 000 TL olan herhangi bir karta ulaşmak için maaş kutusunun içine �80 000 000� yazılır. F5 tuşuna basılarak arama başlatılır, verilen kıstasa uyan herhangi bir kart varsa bu kart ekrana gelir, bunun üzerine de bir ekran içinde kullanıcıya bu kartı seçip seçmeyeceğini soran bir mesaj gelir. Bu durumda kullanıcı ya Tamam butonunu kullanarak bu kartı seçer veya Sonraki Kayıt butonunu kullanarak arama işlemine devam eder. Kullanıcı isterse Vazgeç butonuyla işlemi yarıda kesebilir. Bu şekilde aramaya devam edilerek dosya sonuna ulaşıldığında kullanıcıya bu kıstasa uyan başka kayıt olmadığına dair bir mesaj gelir.
Arama kıstasları belirtilirken birden fazla özellik verilebilir. Örneğin; maaşı �80 000 000� ve cinsiyeti �E� olan kartlara ulaşmak için her iki saha da doldurularak F5 tuşuna basılabilir. Alfanumerik sahalarda wildcard(* ve ?) kullanılarak gruplama da yapılabilir.
KART LİSTESİ-F6
Bu tuşa bastığınızda karşınıza Kayıt Arama ekranı gelir.
Bu ekran iki gruptan oluşur. Yukarıda arama kıstaslarının belirtildiği ilk kısım, altta ise bu kıstaslara uyan kartların listesinin görüntülendiği ikinci kısım bulunur. Önce en altta bulunan D.Alanları butonuna basılarak listede yer alması istenen sahalar belirtilir. Daha sonra yukarda bulunan üç ayrı kıstas grubu ayrı ayrı tanımlanır. Her bir kıstas grubu üç ayrı kutudan oluşur. Birinci kutu kıstasın hangi dosya sahasına ait olduğunu belirtir. Kutunun yanındaki küçük ok butonuna basılarak saha seçimi yapılabilir. İkinci kutu mantıksal işlem kutusudur. Bunun da yanında seçim yapılmasını sağlayan küçük ok butonu vardır. Üçüncü kutu ise kıstas bilgisinin girildiği kutudur.
Bu şekilde her üç kıstas grubu doldurulduktan sonra en altta bulunan Listele butonuna basılarak listeleme işlemi yapılır. Belirtilen kıstaslara uyan kartlar sıralar halinde alt alta görüntülenir. Ekrana sığmama durumunda sağ-sol veya üst-alt ok tuşlarına basılarak ekranda kaydırma yapılabilir.
Listede yer alan kayıtlardan herhangi bir tanesini seçmek için ise Seçim Yap butonu kullanılır. Bu durumda belirtilen kart ekrana gelir.
Kayıt Sil (Ctrl-Del)
Eğer herhangi bir kaydı silmek isterseniz önce yukarda açıklanan yöntemlerden herhangi bir tanesi yardımıyla bu karta ulaşılır. Daha sonra Kayıt Sil işlemi seçilerek kayıt dosyadan silinir. Silinen bir kayda kesinlikle tekrar ulaşılamaz.
5.DİZAYN MENÜSÜ
Bu bölüm yardımıyla ekran dizayn dosyası oluşturulur. Bu bölüm ile ilgili açıklama Bilgi Giriş İşlemleri/Ekran Dosyaları başlığı altında anlatılmıştır. Aşağıda konu başlıklarına kısaca değinilmiştir.
Dosya Alanı Ekle(Ctrl-A): Databank dosya yapısı içerisinde bulunan sahalardan istenilenleri ekran dosyasına ekler.
Başlık Ekle(Ctrl-B): Ekran dosyasına sadece başlık ekler.
Çerçeve Ekle(Ctrl-F): Ekran dosyasına sadece çerçeve ekler.
Alanı Sil(Ctrl-D): İşaretlenen elemanı görüntü dosyasından siler.
Alan Özellikleri(Ctrl-O): İşaretlenen elemanın zemin rengi, yazı fontu ve yazı rengi gibi muhtelif özelliklerini belirler.
6.RAPORLAR
Bu bölümde databank kayıtlarınızla ilgili detaylı analizler elde edip bunları ekrandan ya da yazıcıdan alabilirsiniz. Görüntü editörü ile ilgili detaylı bilgi aşağıda ayrıca açıklanacaktır. Yazıcıya rapor almadan önce Servis bölümünde bulunan Parametreler, Yazıcı Tanımlama, Yazıcı Kontrol Kod Dosyaları Tanımlama ve Rapor Dizayn Dosyaları Tanımlama kısımlarına girilip ilgili tanımlamaların yapılması, ayrıca bu bölümde bulunan Listeleme Parametreleri ekranının doldurulması gerekmektedir. Aksi taktirde döküm alınamaz.
6.1.ETİKET BASIMI
Bu rapora girdiğinizde karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. YAZDIRMA tuşuna bastığınızda ekrana etiket basımı sırasında kullanılacak parametrelerin belirtildiği Etiket Parametreleri penceresi gelir.
Bu ekranda etikete basılmasını istediğiniz en fazla 6 sahanın ismini tanımlayabilirsiniz. Dosyadan saha seçimi yapmak için ekranın sağ üst köşesinde bulunan butonuna basılabilir. Bu butona basıldığında üzerinde çalışılan databank dosyasına ait tüm sahalar alt alta çıkar, kullanıcı etikete çıkmasını istediği sahanın üzerine giderek ve Tamam tuşuna basarak seçimi tamamlar.
Seçilen sahalar etikette alt alta bastırılır. Belirtilen sahalar dosyada tanımlı değilse o zaman aynen etikete bastırılır. Bu işlem SAYIN vb. sabit bilgileri bastırmakta kullanılır. Kullanıcı farklı bir dizaynda etiket bastırmak isterse o zaman bir �.dfb� dosyası düzenleyip bunun ismini ilk satıra köşeli parantezler içinde yazmalıdır.
Sıra Aralığı hanesinde alt alta iki etiket arasındaki sıra sayısı girilir.
Kolon Aralığı sahasına yan yana basılacak iki etiket arasındaki kolon sayısı yazılır.
Etiket Adedi sahasına her kart için üst üste kaç adet etiket basılacağı yazılır.
Yanyana Adet hanesi yanyana kaç adet etiket bulunduğunu gösterir. Yanyana etiket adedi 1-4 arasında olabilir.
Tanımlamalar yapıldıktan sonra Tamam tuşuna basılarak etiketlerin ekrandan veya yazıcıdan dökümünü alabilirsiniz.
6.2.KART LİSTESİ
Kart listesi, dosyada bulunan kartlardan listeleme aralıklarına uyanlarını ekrana veya yazıcıya döken bir rapordur. Bu bölüme girildiği zaman karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. Bu ekranda sağlı-sollu iki ayrı grup halinde daha önce data dosyası yaratılırken LİSTE sahasına işaret konmuş olan sahalar alt alta çıkar. Bu gruplardan solda olanlar minumum değerleri, sağda olanlar da maksimum değerleri gösterir. Yani döküme çıkacak kartların bu sahaya karşılık gelen bilgileri bu iki değer arasında olmalıdır. Sol taraf boş bırakılırsa en baştan itibaren bütün kartlar, sağ taraf boş bırakılırsa en sona kadar olan bütün kartlar döküme alınırlar. Burada anlatılan konu listeleme aralıklarının çalışma tarzı olup diğer raporlarda da aynen uygulanacağı için tekrar açıklanmayacaktır.
Bu rapor ekrana ve yazıcıya farklı tarzda dökülür. Ekrana olan dökümlerde bu dosyaya ait olan ekran dosyalarından(.ekr), yazıcıya olan dökümlerde ise yukarıda açıklanmış bulunan Servis/Rapor Dizayn Dosyaları Tanımlama bölümünde adları girilmiş bulunan dizayn dosyalarından(.dfb) istenen herhangi bir tanesi kullanılır, bunun için döküm öncesinde çıkan bir çerçeve içinden dosya seçimi yapılır.
Ekrana olan dökümlerde en baştan başla***** dosya taranır, listeleme aralıklarına uyan herhangi bir kart bulunduğunda seçilmiş bulunan ekran dosyasına uygun olarak ekrana basılır, ekranın en altında bulunan tuşlar yardımıyla daha sonraki/önceki kayıtlara ulaşılır. Dosya sonuna ulaşıldığında kullanıcı bir mesajla uyarılır.
Yazıcıya olan dökümlerde ise kullanılan dizayn dosyasına uygun olarak yazıcıya listeleme aralıklarına uyan her kart için ayrı bir sayfaya olmak kaydıyla döküm alınır. Resimli sahalar kağıda dosya adı halinde çıkar.
6.3.KART DÖKÜMÜ
Bu döküm yardımıyla ekrana veya kağıda sadece belirtilen sahaları kapsayan toplu bir döküm alınabilir. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza yine listeleme aralıklarını belirleyen bir ekran gelir. Ekrana veya yazıcıya döküm tuşuna bastığınızda karşınıza daha önce indeks veya ekran dosyası yaratırken çıkan seçim ekranlarına benzeyen Dosya Alanı Seçimi ekranı gelir. Bu ekranda döküme çıkması istenen sahalar sağ ok butonu(>) yardımıyla belirtilirler. Daha sonra Tamam tuşuyla döküm işlemine devam edilir.
Ekrana olan dökümlerde önce istenen rapor dosyası oluşturulur. Bu işlem sırasında listeleme aralığına uyan her kart bir sıra halinde ve belirtilen sahalar da kolonlar halinde döküme çıkarlar. Rapor dosyası oluşturma işleminden sonra bu dosya Görüntü Basma Birimi�ne aktarılır, kullanıcı bu birim yardımıyla dosyanın istediği yerine ulaşır. Görüntü Basma Birimi ile ilgili detaylı bilgi manuelin en sonunda ayrıca anlatılacaktır.
Yazıcıya olan dökümlerde, yukarıda açıklandığı şekilde oluşturulan dosya doğrudan yazıcıya gönderilir. Bu işlem sırasında daha önce anlatılan Yazıcı Kontrol Kodları da uygun bir şekilde yazıcıya gönderilerek dökümün şekli değiştirilebilir.
6.4.KULLANICI TANIMLI RAPORLAR
6.4.1.YENİ TANIM
Bu bölüm üç kısımdan oluşmuştur. Birinci kısımda tüm raporu etkileyen sabit bilgiler, ikinci kısımda ara toplamla ilgili parametreler, üçüncü kısımda ise her kart için tekrarlanacak komut dizisi bulunur. Her yeni kart geldiğinde program kendiliğinden satırbaşı yapar. Tanım dosyasının arka yüzünde kolonlar halinde toplam 300 satıra kadar sahalar bulunur. Her sıra listede bir kolonu gösterir.
Rapor Dosya İsmi: Bu sahaya yeni tanımlayacağınız dosyanın ismi yazılır. Dosya uzantısı olarak ".fmt" kullanılır.
Başlangıç Dosyası: Raporun başına herhangi bir metin ilave edilmek istenirse istenen dosya ismi köşeli parantezler içinde yazılır. Örnek: "[kart1.txt]" (kart1.txt dosyası data dosyalarının yanında bulunmalıdır).
Sayfa Boyu: Kullanıcı yapmakta olduğu dizayna göre her sayfaya kaç adet databank kartı basılacağını belirleyip buraya yazmak zorundadır. Bu sahaya hiçbir değer yazılmazsa sayfabaşı yapılmaz.
Yazıcı Escape Sequence: Yazıcıdan hangi yazı modunda döküm alınacağını belirler. Buraya yazılan yazıcı kontrol kodları döküm öncesinde yazıcıya gönderilerek yazıcının istenen yazı şekline uyarlanması sağlanır.
Bitiş Dosyası: Raporun sonuna herhangi bir metin ilave edilmek istenirse istenen dosya ismi köşeli parantezler içinde yazılır. Örnek: "[kart2.txt]" (kart2.txt dosyası data dosyalarının yanında bulunmalıdır).
Sadece Toplam: Bu saha işaretlenirse dökümün detayları çıkmaz, sadece en sonda bulunan toplam satırı çıkar.
Başlık Basılsın: Bu saha işaretlenirse listenin en başına saha başlıkları bir sıra halinde bastırılır.
Listeleme Aralığı: Bu parametre �T� (ters) olarak seçilirse listeleme aralıklarında tanımlanan kıstaslar haricindeki kayıtlar listelenir. �N� (normal) seçilirse normal listeleme mantığında (listeleme aralığında tanımlanan kıstaslar aralığı dikkate alınarak) listelenir.
Ara Toplam Bilgileri
Sayfa/Ara Toplam: Bu parametre �S� (Sayfa Toplam) olarak seçilirse sayfa değiştiğinde sadece sayfa toplamları listelenir. �A� (Ara Toplam) seçilirse sayfalar ilerledikçe ara toplam değerleri üst üste toplanır.
Solda Boşluk: Ara toplamı alınacak sahaya ait SAHA BAŞLIĞI adı altında tanımlanan başlık bilgilerinin yazdırılması için soldan bırakılacak karakter boşluğu bu haneye rakam olarak yazılır.
Saha Aralığı: Buraya ara toplam yazdırılması sırasında her iki kolon arasındaki boşluk miktarı rakam olarak yazılır.
Saha Kodu: Bu hanede ara toplama esas olacak saha kodu tanımlanır.
Saha Bilgisi 1-2-3: SAHA KODU hanesinde tanımlanan sahaya ait bilgilere göre ara toplam almak için kullanılır.
Saha Başlığı: Her saha bilgisine ayrı bir saha başlığı vermek için bu sahalar kullanılır. Ayrıca bu sahaların dışında kalanlar için DİĞER ve tüm sahaların toplamı için de TOPLAM saha başlıkları bu kısımda belirtilir.
Saha No ları: Ara toplamı alınacak sahaların saha no ları tanımlanır. Bu hanede en fazla 10 adet saha nosu tanımlanabilir.
Saha Bilgileri
Saha Kodu: Buraya basılması istenen saha adı veya özel anlamı olan karakterler konur. Annn nnn sayıda aralığı, Snnn nnn sayıda satırbaşını, F sayfa başını ve M de bir yan kolona yazılan metni gösterir.
Saha Başlığı: Bu sahaya listede ilgili kolonun başlığı yazılır. Bu başlık listenin en başında çıkar. Eğer saha kodu olarak �M� yazılmışsa o zaman burada yazılı metin her kart için basılır.
Toplam: Listenin sonunda bu kolon için toplam alınıp alınmayacağını gösterir.
Boy: Elde edilen sahanın kaç karakterlik kısmının basılacağını gösterir. Nümerik sahalarda sağdan, alfanümerik sahalarda ise soldan alınır.
Kullanıcı tanımlı raporlarda istenirse sahalar arası aritmetik işlem yapılabilir ve değişken tanımlanabilir. Değişken isimleri $ ile başlar ve tanım sırasında yanına = yazılır. Kullanılırken sadece değişken isminin verilmesi yeterli olmaktadır.
6.4.2.ESKİ TANIM
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza üzerinde tadilat veya iptal işlemlerinizi yapacağınız rapor dosya ismini soran bir ekran gelir. Bu ekranda dosya ismini kendiniz yazabileceğiniz gibi ekrana gelen ve sonu �.fmt� ile biten dosyalar arasından seçim yapabilirsiniz. İstediğiniz değişiklikleri yapıp kayıt ettiğinizde dosya son halini almış olur. Dosyayı farklı bir isim altında kaydetmek için Farklı Kaydet butonunu kullanabilirsiniz.
6.4.3.RAPOR DÖKÜMÜ
Bu bölüme girdiğinizde karşınıza döküm almak istediğiniz rapor dosya ismini soran bir ekran gelir. Dosya adı girilince karşınıza listeleme aralıkları ekranı gelir. Burada döküme alınacak kartları belirleyen listeleme kıstasları girilir, döküm tuşlarından herhangi bir tanesine(ekrana, yazıcıya veya seçilecek yazıcıya) basarak istediğiniz dökümleri alabilirsiniz.
6.5.LİSTELEME PARAMETRELERİ
Bu bölümde parametreler raporun döküm şeklini etkilerler. Aşağıda hangi parametrenin ne işe yaradığı verilmiştir.
Rapor Tanım Başlığı: Bu saha ileride kullanılacak olup, şu anda çalışmaz.
Rapor Başlığı: Döküme alınacak rapora başlık verilmek istenirse bu saha kullanılır, boş bırakılırsa rapor başlığını program belirler.
Rapor Dipnotu: Raporun sonunda yer alması istenen dipnot buraya yazılır.
Sayfa Araları: Bu saha işaretlenirse ekrana alınan dökümlerde her sayfa sonunda bekleme yapılır.
Sadece Toplam: Bu saha işaretlenirse dökümün detayları yer almaz, sadece en sonda bulunan TOPLAM bilgileri yer alır.
7.SERVİS
Bu bölümde databank dosyası ile ilgili genel servis ve bakım işlemleri yapılır. Şimdi sırasıyla bu bölümleri inceleyelim.
7.1.PARAMETRELER
Bu bölüm iki sayfadan oluşur. Birinci sayfada şirket bilgileri yer alır. Buraya yazılan bilgiler bazı raporlarda kullanıldığı için doğru olarak girilmelidir. İkinci sayfada bulunan parametreler aşağıdaki şekilde doldurulmalıdır.
Raporda Tarih/Saat: Bu seçenek boşluk tuşu ile işaretlenirse yazıcı dökümlerinin en üstünde günün tarih ve saati çıkar, yoksa çıkmaz.
Parada Boşluk: Bu saha da aynı şekilde işaretlenirse, para formundaki tiplerde(TİP:3, tutar; TİP:12, fiyat; TİP:14, döviz) rakam grupları arasında okumayı kolaylaştırmak amacıyla boşluklar konur. Aksi taktirde gruplar arasında boşluk bulunmaz.
Tutarda Kuruş Hane No: Tutar tipi sahalarda(TİP:3) noktadan sonra kaç hane küsurat olacağını belirler.
Fiyatta Kuruş Hane No: Fiyat tipi sahalarda(TİP:12) noktadan sonra kaç hane küsurat olacağını belirler.
Dövizde Kuruş Hane No: Döviz tipi sahalarda(TİP:14) noktadan sonra kaç hane küsurat olacağını belirler.
7.2.DOSYA İNDEKSLERİ
Bu bölümde kayıtlara hızlı ulaşımda kullanılan indeks dosyalarının yaratılması ve mevcut olan indeks dosyalarında değişiklik yapılması veya kullanılmayan indeks dosyalarının silinmesi işlemleri yapılır. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza Mevcut İndeksler ekranı gelir(Şekil 20). Bu ekranda karşınıza �.ndx� uzantılı mevcut indekslerin bulunduğu bir liste gelecektir. Her data dosyası için 10 değişik indeks dosyası kullanılabilir. Eğer indeksli çalışılacaksa TAMAM, indekssiz çalışılacaksa VAZGEÇ, mevcut indekslerde değişiklik yapılmak istenirse DEĞİŞİKLİK, yeni bir indeks yaratılmak istenirse YENİ İNDEKS, indeks silinmek istendiğinde İNDEKSİ SİL, yeniden indeksleme yapılmak istendiğinde İNDEKSLE tuşu kullanılır.
Herhangi bir indeks yaratmak için Yeni İndeks tuşuna basılır, karşınıza İndeks Yaratma İşlemi ekranı gelir.
İndeks adı olarak herhangi bir dosya adı verilir. Dosya uzantısı program tarafından �.ndx� olarak verildiği için ayrıca uzantı yazmaya gerek yoktur. Birden fazla databank dosyasıyla çalışma durumunda indekslerin karışmaması için indeks adlarının databank dosyasıyla uyumlu olmasına dikkat edilmelidir. Örneğin; databank dosya adının �deneme.edb� olması durumunda indeks adları �deneme1.ndx�, �deneme2.ndx� olabilir. İndeks ismi verildikten sonra TAB tuşuna basılarak dosya alanları kısmına geçilir. Burada üzerinde çalışılan databank dosyasına ait olan saha kodlarının tamamı alt alta görünür. İndekse esas teşkil edecek olan sahanın üzerine ok tuşlarıyla veya mouse yardımıyla gidilir, ekranın ortasında bulunan iki tuştan yukarıda olana (�>� tuşunun bulunduğu buton) basılarak kod sağ tarafa aktarılır. Her bir indeks dosyası için istenirse ikincil veya üçüncül sahalar da belirtilebilir. Bunlar esas indeksin eşit olduğu durumlarda sıralamanın önceliğini belirtirler. Ekranın sağ alt köşesinde bulunan küçük kutu işaretlenirse indeksli çalışma esnasında aynı indeksin dosyada birden fazla bulunmasına imkan verilir, aksi taktirde aynı indeks birden fazla kullanılamaz, kayıt öncesinde program kullanıcıyı uyarır. Daha sonra TAMAM tuşuna basılarak bir önceki ekrana geri dönülür.
İndeks yaratma işlemi dosya boşken veya dosyada kayıtlar varken yapılabilir. Dosyada kayıtlar varken yapılması durumunda indeksin güncelleşmesi için bu ekranda bulunan İndeksle tuşu yardımıyla indeks dosyası yeni baştan oluşturulmalıdır.
Mevcut indekslerden herhangi bir tanesinin yapısı Değişiklik tuşu yardımıyla değiştirilebilir, ayrıca herhangi bir indeks dosyası İndeksi Sil tuşuyla tamamen silinebilir.
Bu şekilde indeksler tanımlandıktan sonra kullanılmak istenen indeksin üzerine gidilerek Tamam, indekssiz işlem yapılmak istenirse Vazgeç tuşuna basılarak bir sonraki ekrana geçilir. Eğer herhangi bir indeks seçilirse kayıtlar tüm raporlarda ve bilgi girişi ekranlarında bu indekse göre küçükten büyüğe doğru sıralanmış olarak gelir. İndekssiz çalışma durumunda ise kayıtlar �
kayıt no� sırasında gelir. İster indekssiz çalışılsın, ister indekslerden herhangi bir tanesi seçilmiş olsun kayıt veya iptal işlemleri sırasında tüm indeksler işleme girerler, dolayısıyla yeniden indeksleme yapmaya gerek kalmaz, bu işlem sadece arada indeks tanımlandığı zaman yapılmalıdır.
7.3.ŞİFRE DEĞİŞTİRME
Her databank dosyası için ayrı bir şifre verilebilir. Yeni dosya yaratıldığında şifre �eta� dır. Kullanıcı bu şifreyi değiştirmek isterse bu bölüme girerek yeni şifresini yazar ve enter tuşuna basar, program bir hataya yol açmamak için şifrenin tekrar yazılmasını ister. Şifre tekrar yazılarak enter tuşuna basıldığında şifre değiştirme işlemi tamamlanmış olur. Yeni şifre mutlaka bir yere not edilmeli veya unutulmayacak bir ibare şifre olarak seçilmelidir. Aksi taktirde databank dosyasına hiçbir şekilde ulaşılamaz.
7.4.YAZICI TANIMLAMA
Yazıcı tanımlarının yapıldığı bu kısımda, kontrol kod dosya adları ve yazıcı cihaz adlarının saklandığı YAZICI.ETA dosyası tanımlanır.
Default satırında yapılan tanımlamaya F4-YAZDIRMA tuşuyla, diğer satırlara yapılan tanımlamalara da Shift-Ctrl-F4(Genişletilmiş Yazdırma Tuşu) ile ulaşılır.
İSİM hanesine döküm sırasında kullanılacak olan yazıcıyı belirten yazıcı ismi yazılır. Bu isim �dar yazı�, �geniş yazı� gibi seçilen yazıcıyı anımsatan herhangi bir ibare olabilir.
CİHAZ hanesine kullanılacak yazıcı cihazını belirten ibare yazılır. Buraya yazılacak cihaz isimleri ve anlamları aşağıda verilmiştir.
PRN : 1.paralel porta bağlı yazıcı
LPT1 : 1.paralel porta bağlı yazıcı
LPT2 : 2.paralel porta bağlı yazıcı
COM1 : 1.seri porta bağlı yazıcı
COM2 : 2.seri porta bağlı yazıcı
DOSYA: Diskte bulunan herhangi bir dosya(Döküme başlamadan
önce program kullanıcıya dosya ismi sorar.)
TANIM DOSYASI hanesine Kontrol Kod Dosyası bölümünde tanımlanan dosyalardan herhangi bir tanesinin adı yazılır. Program bu dosya içindeki tanımlara bağlı olarak yazıcıya kontrol kodları gönderecektir.
SIRA NO hanesinde bir sayfada yazılacak satır sayısı belirtilir. Program döküm alırken burada belirtilen satır sayısı kadar ilerledikten sonra sayfa başı yapar. Normalde bu saha �60� olmalıdır.
7.5.YAZICI KONTROL KODLARI TANIMLAMA
Bu bölüme ilk girildiğinde karşınıza sonu �.esc� ile biten dosyaların adlarının listelendiği bir ekran gelir.
Burada üzerinde çalışılmak istenen ve daha önceden kayıtlı bulunan dosyalardan bir tanesi seçilerek veya yeni bir dosya ismi belirtilerek bir başka ekrana geçilir.
Bu ekranda 8 sıra halinde kontrol kodlarının girileceği kutular vardır. Bu kutulara yazıcının çalışma şeklini kontrol eden kontrol kodları ondalık rakamlar halinde ve aralarında birer boşluklarla beraber yazılırlar. Örneğin; yazıcıyı dar yazı modunda çalıştırmak için kutunun içine �27 15� yazılır. Her kutuya yazılan kodlar dökümün bir başka kısmını etkiler. Bunlar aşağıda açıklanmıştır.
GENEL BAŞLANGIÇ : Dökümün en başında,
GENEL BİTİŞ : Dökümün en sonunda,
RAPOR ADI : Rapor adı yazılırken,
ŞİRKET-SAYFA NO : Şirketin adı ve sayfa nosu yazılırken,
SAHA BAŞLIKLARI : Döküm sütün başlıkları yazılırken,
RAPOR : Dökümün kendisi yazılırken,
RAPOR DİPNOTU : Dipnot yazılırken,
bu kodlar kullanılır.
Bu şekilde tanımlamalar yapıldıktan sonra KAYIT tuşuyla bilgiler dosyaya kaydedilir. Bu dosya adı yukarıda açıklandığı gibi YAZICI TANIMLAMA kısmında herhangi bir yazıcı satırının TANIM DOSYASI hanesine yazılır, böylelikle eğer döküm sırasında bu yazıcı seçilirse devreye girer.
7.6.RAPOR DİZAYN DOSYALARI TANIMLAMA
Bu bölümde kart listesi raporu sırasında gereken kullanıcı tanımlı dizayn dosyalarının adları girilir. Dizayn dosyaları herhangi bir editör yardımıyla hazırlanabilir, metin dosyası şeklinde olup içinde dosyadan bilgi almaya yarayan özel karakter grupları bulunur. Bu konuda detaylı bilgi aşağıda ayrıca açıklanacaktır.
Bu ekranda 10 ayrı dizayn dosyasının ismi belirtilebilir. Dosya uzantıları herhangi bir karışıklığa meydan vermemek için �.dfb� olmalıdır. Kullanıcı isterse başka uzantılar da verebilir. Dosya adı uzantısı ile beraber tam olarak kutuların içine yazılmalıdır.
7.7.DOSYA YAPISINI DEĞİŞTİRME
Yeni databank dosyası yaratırken dosyada hangi sahaların bulunacağı ve bu sahaların özelliklerinin nasıl belirleneceği yukarıda anlatılmıştı. Daha önce yaratılmış bulunan bir databank dosyası sahaları üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmak istendiği zaman bu bölüme girilir. Karşınıza üzerinde çalıştığınız databank dosyasının yapısı gelir, istenilen değişiklikler yapıldıktan sonra TAMAM butonu ile son durum dosyaya kaydedilir. Bu durumda daha önce yaratılmış indeksler varsa bunların tamamı silindiğinden tüm indeks tanımlamaları ve bunların yeniden indekslenme işlemleri tekrarlanmalıdır.